Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WALTERS , DAVID ( EUROF ) ( 1874 - 1942 ), gweinidog (A) a llenor ;

g. 27 Mai 1874 yr hynaf o bum plentyn John ac Ann (g. Dyer ) Walters yn Nhy'n-y-coed , Betws , Rhydaman, Caerf. Gof oedd y tad a symudodd y teulu pan oedd ef yn bump oed i'r Glais ger Clydach , Cwm Tawe . Cafodd ei addysg gynnar yn yr ysgol fwrdd leol a bu'n ddisgybl-athro yno. Yr oedd y teulu'n aelodau yn Seion , y Glais , a gofalai ei fam ei dywys i holl gyfarfodydd yr eglwys honno. Dylanwad cryf arall arno oedd ei ewythr

Job Richards , ‘ Eilab ’,

a fu'n ysgolfeistr yn ysgol y gwaith copr yn Llanelli ac ym Mhontfathew ( Bryn-crug heddiw) ger Tywyn, Meir. , cyn dilyn cwrs yng Ngholeg Bodiwan , y Bala , dan hyfforddiant Michael Daniel Jones ( Bywg. , 466) a John Peter ( ibid. , 706) , a dod yn weinidog cyntaf Moreia (A) , Ty-croes .

Bu Eurof Walters am beth amser yn glerc dan Gwmni Rheilffordd Merthyr-Aberhonddu , cyn cymryd ei brentisio yn siop Tracy , gemydd ac eurof yn Nhreforus . Hynny sy'n egluro ei enw barddol. Aeth i Ysgol y Gwynfryn , Rhydaman (gw. Watkin Hezekiah Williams , Bywg. , 1011) am hanner blwyddyn. Cerddai yno o gartref ei gefnder John Dyer Richards mab hynaf Job a Mary (g. Dyer ) Richards , y Waun-lwyd , Saron , Llandybïe . Aeth y ddau gefnder i'r Coleg Coffa yn Aberhonddu a dilynodd Eurof gwrs gradd yng Ngholeg y Brifysgol , Caerdydd , a chael dosbarth I mewn Hebraeg a Groeg . Dair bl. yn olynol dyfarnwyd ysgoloriaeth iddo. Gydag ysgoloriaeth Dan Isaac Davies am ddwy fl. bu'n cymryd cwrs anrhydedd yn y Gymraeg . Derbyniodd nifer o alwadau ond penderfynodd orffen cwrs B.D. ac yr oedd ymhlith y Cymry cyntaf i gael y radd honno.

Ord. ef yn Salem , Llanymddyfri , lle y bu am 5 ml. Yna yn eglwys Saesneg Sgwar y Farchnad , Merthyr Tudful , 1905-10 . Wedyn bu'n gynrychiolydd Cymd. y Beiblau , 1910-15 , a theithiodd yn helaeth drwy'r Iseldiroedd , gwlad Belg a Ffrainc . Ar ddechrau Rhyfel Byd I derbyniodd alwad i eglwys Stryd Henrietta yn Abertawe a llafurio am 11 mlynedd ( 1915-26 ) a dyblu rhif yr aelodaeth yno. Ei fugeiliaeth nesaf oedd Christ Church , Croesoswallt . Yn 1931 symudodd i eglwys Gymraeg y Tabernacl , Belmont Rd. , Lerpwl , lle yr ymfwriodd i fywyd crefyddol a diwylliannol Cymreig Glannau Merswy . Enillodd radd M.A. Prifysgol Lerpwl am draethawd ar Vavasor Powell ( Bywg. , 731) yn 1933 . Ymddiddorai mewn llyfryddiaeth ac yr oedd yn aelod o Gymdeithas Lyfryddol Cymru a chyfrannwr i'w chylchgrawn. Yr oedd hefyd yn aelod o Orsedd y Beirdd . Yr oedd yn un o sefydlwyr yr Ysgolion Haf Cymraeg o dan Undeb y Cymdeithasau a bu'n hyfforddwr mewn llenyddiaeth Gymraeg am flynyddoedd. Enillodd chwe chadair eisteddfodol a gwobrau lawer yn yr Eist. Gen. , e.e. traethawd ar Stephen Hughes ( Penbedw , 1917 ), nofel hanes Pwerau'r Deufyd ( Aberafan , 1932 ). Ysgrifennodd ar y meysydd llafur yn Y Tyst a'r Dysgedydd a nifer o esboniadau. Ef oedd cadeirydd Undeb yr Annibynwyr yn 1940-41 .

Pr. Catharine Eleanor ( Kate ) , merch William Thomas , gweinidog (A) Gwynfe , a Mary ei wraig, a bu iddynt 3 o blant. Amharwyd ar ei iechyd yn ei flynyddoedd olaf gan effeithiau'r cyrchoedd awyr ar Lerpwl a hefyd yn Abertawe gan iddo golli llawer o ffrwyth ei ysgolheictod a'i awen lenyddol pan ddinistrwyd siop lyfrau Morgan a Higgs . Bu f. yn ei gartref 12 Hampstead Road , Elm Park , Lerpwl , 29 Medi 1942 , ac amlosgwyd ei gorff yn amlosgfa Lerpwl .

Ffynonellau:

  • Who's who in Wales ( 1937 );
  • Y Tyst , 8 a 15 Hyd. 1942 .

Awdur:

Evan David Jones, F.S.A., (1903-87), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997