WILLIAMS
,
DANIEL HOWELL
(
1894
-
1963
),
aerodynamegydd
;
g.
27 Meh. 1894
, yn
Ffestiniog, Meir.
, yn fab i
Griffith J.
Williams
,
ysgolfeistr
(
Bywg
., 977)
, a'i wraig
Mary Helena
. Cofrestrwyd ef fel
Daniel John
ond mabwysiadodd yr enw
Howell
, cyfenw
morwynol ei fam. Yr oedd yn nai i
Syr
Richard J.
Williams
(
Maer Bangor
,
1913-20
); addysgwyd ef yn
Ysgol Friars
,
Bangor
, ac ym mis
Hyd. 1912
aeth i
Goleg Prifysgol Gogledd Cymru
gydag
ysgoloriaeth mynediad
. Mathemateg oedd ei brif gwrs o dan yr
Athro
G. H.
Bryan
,
F.R.S.
Fel myfyriwr disglair enillodd nifer o ysgoloriaethau a gwobrwyon, yn cynnwys
gwobr R. A. Jones mewn Mathemateg
(
1914
). Gan fod ganddo
galon wan
caniatawyd iddo orffen ei astudiaethau ar waethaf y rhyfel. Graddiodd yn
1917
gydag anrhydedd dosbarth I mewn Mathemateg Bur a dosbarth II mewn Mathemateg Gymhwysol. Bu'n
cydweithio dros dro ar broblemau ynglŷn â sefydlogrwydd awyrennau
gyda'r
Athro
Bryan
a
Dr
Selig
Brodetsky
o
Fryste
. Ym mis
Hyd. 1917
ymunodd â staff
Adran Aerodynameg y Labordy Ffisegol Genedlaethol
yn
Teddington
, ac yno y bu nes ymddeol. Yr oedd yn aelod amlwg o
Eglwys Gynulleidfaol Kingston
gan fod yn arbennig o weithgar yn yr
Ysgol Sul
. Bu'n
drysorydd
cangen
Llundain
o'r
Hen Fangoriaid
am flynyddoedd, a dychwelai'n aml i
Gymru
. Ni bu'n briod a bu f.
27 Ion. 1963
yn
Teddington
, lle y bu'n byw gydag
Enid
ei chwaer.
Ar
waith damcaniaethol a gwaith twnel gwynt ar awyrlongau
y dechreuodd
Dan
Williams
yn y
Labordy Ffisegol
, gan gydweithio â
Robert
Jones
(gw. uchod)
, ond symudodd yn fuan at
astudiaeth twnel gwynt o berfformiad awyrennau
. Y pryd hynny yr oedd y damcaniaethau cyffredinol a orweddai dan
astudiaethau adenydd awyrennau
yn dal i fod yn destun dadleuol. Yn
1924
cyflawnodd
Williams
ac
L.W.
Bryant
arbrofion sylfaenol a gadarnhaodd, ymysg pethau eraill,
ddeddf Kutta a Jonkowsky
a gysylltai gyfodiad yr aden â chylchrediad yr awyr o'i chylch. Cyhoeddwyd y gwaith pwysig hwn yn y
Phil. Trans. Roy. Soc.
(
1925
). Yn dilyn colli'r awyrlong
R. 101
yn
1930
dychwelodd
Dan
Williams
at
waith ar awyrlongau
. Ar gais y
Llys Ymchwil
gwnaeth ef ac
A. R.
Collar
gyfrifiad, gam wrth gam, i
bennu llwybr ehediad terfynol yr awyrlong
. Cymerodd y gwaith anferth hwn tua 9 mis o ddefnyddio dulliau cymharol gyntefig o gyfrifiaduro a oedd ar gael ar y pryd ac esgorodd ar ddyfarnu
Gwobr Goffa R. 38
y
Royal Aeronautical Society
iddo. Derbyniodd
Williams
hefyd ddiolch
Syr
John
Simon
,
cadeirydd
y
Llys Ymchwil
, am ei waith. Am ran helaeth o'i yrfa ddilynol bu'n
cynnal arbrofion gan ddefnyddio'r twnel awyr cywasgedig
yn y
Labordy Ffisegol
(gw. dan
Robert
Jones
uchod)
. Yn ychwanegol at bapurau mewn cyfnodolion gwyddonol yr oedd yn
awdur
36 o Adroddiadau a Memoranda a gyhoeddwyd gan yr
Aeronautical Research Council
gan hyrwyddo'n sylweddol dwf aerodynameg.
Llyfryddiaeth:
-
Aeronautical Research Council Reports and
Memoranda
, Rhif 2570;
-
The Old Bangorian
, Bangor
,
1963
;
-
gwybodaeth gan
Miss Margaret G. Jones
a'r
Athro A. R. Collar
;
- llsgrau. C.P.G.C., Bangor.
Awdur:
Dennis John Wright, Bangor