Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILDE , WILLIAM JAMES ( JIMMY ) ( 1892 - 1969 ), paffiwr, pencampwr pwysau pry'r byd (1916-23) ;

g. 12 Mai 1892 yn 8, Station Road , Pont-y-gwaith , Tylorstown , Rhondda , yn fab i James a Margaret Wilde . Yn ifanc iawn amlygai gryn wydnwch wrth ei amddiffyn ei hun mewn ymrysonau pen-stryd, a phan aeth i'r pwll glo lleol cydweithiai â Dai Davies , hen ymladdwr bol mynydd , a ddysgodd lawer iddo am focsio a'i wahodd i'w gartref i ymarfer ar y llofft. Pan chwalodd y teulu, cafodd lety yn nhŷ Dai Davies , ac yn ddiweddarach pr. Lisbeth , merch y llety. Crwtyn eiddil ac ysgafn ydoedd, ond hynny neu beidio, ennill ei fywoliaeth wrth focsio oedd ei uchelgais. Yn bymtheg oed, cafodd ddamwain yn y gwaith, a bu ar ei gefn am flwyddyn a rhagor yn disgwyl i'w goes wella. Gan Jack Scarrott , perchennog y bwth bocsio , y cafodd ei gyfle cyntaf er i hwnnw hefyd fynegi amheuaeth ynglŷn â dyfodol pwtyn 5′ 2½″ na phwysai gymaint â 6 stôn y pryd hwnnw. Ar hyd ei yrfa anhygoel o 864 o ornestau (y ffigur a ddyfynnir amlaf), 7 stôn 10 pwys fu ei bwysau trymaf. Yn 1913 , gadawodd y pwll i ganolbwyntio ar yrfa yn y sgwâr proffesiynol ar ôl perswadio Ted Lewis i weithredu fel ei reolwr . Yn Nhach. 1914 , enillodd bencampwriaeth pwysau pry Prydain drwy guro Joe Symmonds . Yn Ion. 1915 collodd ei deitl i Tancy Lee yn y 17eg rownd. Honno oedd yr ornest gyntaf a gollodd, ond ymhen blwyddyn, yr oedd wedi curo Joe Symmonds i gipio'r teitl drachefn, ac yn Ion. 1916 , talodd y pwyth yn ôl i Tancy Lee yn y 11eg rownd. Yr oedd y grym a gariai un mor ysgafn yn ei ddau ddwrn yn rhyfeddu'r arbenigwyr. Bocsio da yn hytrach nag unrhyw rym cyfrin, ynghyd ag amseru perffaith a digonedd o hunan-hyder, oedd esboniad arferol Wilde . Ddiwedd 1916 , ac yntau erbyn hynny'n swyddog ymarfer corff yn y fyddin , trechodd Young Zulu Kid o T.U.A. yn yr 11eg rownd i ennill pencampwriaeth pwysau pry'r byd . Yr oedd y ‘ Mighty Atom ’, y ‘ Tylorstown Terror ’, yr ‘ Indian Famine ’ a'r ‘ Ghost with a hammer ’ wedi cyrraedd y brig. A'r rhyfel trosodd, trefnwyd gornestau tair rownd rhwng milwyr Prydain ac America . Yr ail noson, curwyd ef gan Pal Moore . Ar sail y dadlau a gafwyd wedi hynny, trefnwyd ail gyfarfod pan enillodd dros yr 20 rownd. Yn 1920 , aeth ar daith focsio i T.U.A. a threchu pob un o'i wrthwynebwyr heb fawr o drafferth. Yn Ion. 1921 , fe'i trechwyd yn y 17eg rownd gan Pete Herman o T.U.A. Y gobaith oedd y byddai'n ymddeol mewn pryd ond, am £15,000, penderfynodd fynd i Efrog Newydd i amddiffyn ei deitl yn erbyn Pancho Villa ym Meh. 1923 . Ni fuasai ar gyfyl y sgwâr ers hydoedd, ac fe'i trechwyd gan Villa yn y seithfed rownd. Ar ôl ymddeol, bu o bryd i'w gilydd yn gysylltiedig â sawl menter aflwyddiannus. Ysgrifennodd ei hunangofiant Boxing was my business yn 1938 , a bu am gyfnod yn ohebydd bocsio 'r News of the World . Bu'n glaf am y pedair bl. olaf o'i oes, pan gollodd ei wraig, ac yn ysbyty'r Eglwys Newydd , Caerdydd , yn 76 mlwydd oed, bu f. ar 11 Mawrth 1969 .

Ffynonellau:

  • Ymchwil bersonol.

Awdur:

William Morgan Rogers, (1934-99), Caerdydd

Blwyddyn Cyhoeddi: 1997