STEPHENSON
,
THOMAS ALAN
(
1898
-
1961
),
swolegydd
;
g.
19 Ion. 1898
yn
Burnham-on-Sea
,
Gwlad-yr-haf
, mab
Thomas
Stephenson
,
D.D.
,
gweinidog (EF.)
a'i wraig
Margaret Ellen
(g.
Fletcher
)
. Addysgwyd ef yn
Clapham
;
Wrecsam
; ac
Ysgol Kingswood
,
Caerfaddon
,
1909-13
. Yn
1915
derbyniwyd ef i
G.P.C.
,
Aberystwyth
(lle y preswyliai'r teulu,
1914-19
) ond methodd â mynychu'r coleg oherwydd afiechyd. Cafodd wersi preifat gan yr
Athro
Herbert John
Fleure
(gw. uchod)
a'i penododd yn
arddangosydd
ac a gafodd iddo anemonïau môr a gasglwyd gan y
British Antarctic Expedition
yn
1910
i'w hastudio - pwnc ei bapur cyntaf a gyhoeddwyd yn
1916
. Er nad oedd ganddo radd prifysgol, caniatawyd iddo gyflwyno papurau cyhoeddedig ar gyfer gradd
M.Sc.
a
D.Sc.
Etholwyd ef yn
Gymrawd
o'r
Gymdeithas Frenhinol
yn
1951
. Yn
1922
penodwyd ef yn
ddarlithydd mewn swoleg
yng
Ngholeg y Brifysgol
,
Llundain
, a chydweithiodd gyda'i dad yn ystod
1920-24
i
gyhoeddi papurau ar degeiriannau Prydain
yn
Jnl. of Botany
. O dan ei ofal ef yr oedd yr adran o'r
Great Barrier Reef Expedition 1928-29
a astudiai'r rîff ei hunan (
Reports
, cyf. 3), a gwnaeth gyfraniad mawr i'n dealltwriaeth o dyfiant y cwrel sy'n ffurfio rîff. Yn
1930
penodwyd ef yn
Athro swoleg
ym
Mhrifysgol Cape Town
,
De Affrica
. Yno
trefnodd arolwg eang o ddosbarthiad planhigion ac anifeiliaid môr
ar hyd 1800 milltir o'r arfordir. Yn
1941
daeth yn
Athro sŵoleg
C.P.C.
,
Aberystwyth
, a gwnaeth astudiaeth arloesol o arfordir
gogledd America
yn
1947
,
1948
ac
1952
. Yr oedd yn
ddarlithydd
cymeradwy ac y mae'r sylw a gymerai o gynllun a lliw mewn natur ynghyd â'i dalent gynhenid yn amlwg yn ei ddarluniau eglurhaol i'w ddwy gyfrol
The British sea anemones
(
1928
,
1935
), a
Seashore life and pattern
(
1944
).
Yn
1922
pr.
Anne
Wood
o
Wlad-yr-haf
a'r
Barri
a gydweithiodd yn agos ag ef yn ei ymchwil. Bu f.
3 Ebr. 1961
.
Llyfryddiaeth:
-
Who was who?
;
-
Biographical Memoirs of Fellows of the Royal
Society
, 8,
1962
, 137-46;
-
gw.
ibid.
, 147-8 am lyfryddiaeth ei bapurau cyhoeddedig.
Awdur:
Dr Mary Auronwy James, Aberystwyth
