SIMON
,
JOHN ALLSEBROOK
,
yr IS-IARLL SIMON o Stackpole Elidor cyntaf
(
1873
-
1954
),
barnwr a gwleidydd
;
g.
28 Chwef. 1873
ym
Manceinion
, yn fab i
Edwin
Simon
,
gweinidog (A)
o
Stackpole, Penf.
, a
Fanny
(g.
Allsebrook
)
ei wraig. Addysgwyd ef yng
Ngholeg Fettes
,
Caeredin
a
Choleg Wadham
,
Rhydychen
. Ar ôl graddio yn y clasuron yn
1896
etholwyd ef yn
Gymrawd
Coleg yr Holl Eneidiau
,
Rhydychen
. Yn
1898
enillodd
Ysgoloriaeth Gyfraith Barstow
a
galwyd ef i'r Bar
gan y
Deml Fewnol
y flwyddyn ddilynol. A chanddo feddwl trefnus, cof eithriadol, a gallu diguro i'w fynegi ei hun, penodwyd ef yn
farnwr
ar y
Gylchdaith Orllewinol
mor gynnar ag
1908
; ond ei uchelgais oedd bod yn
wleidydd
. Yn
1906
etholwyd ef yn
A.S. (Rh.)
Walthamstow
,
Essex
, ac ni fu fawr o dro cyn dod yn
aelod o'r cabinet
a gwnaed ef yn
Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Cartref
(
1915-16
) ond ymddiswyddodd am y
gwrthwynebai orfodaeth filwrol
. Dychwelodd fel
A.S.
Dyffryn Spen
,
1922-40
. Cyfrannodd araith o'i eiddo yn
Nhŷ'r Cyffredin
yn sylweddol at fethiant
streic y glowyr
yn
1926
. Nid oedd llewyrch ar ei gyfnod fel
Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Tramor
o
1931 hyd 1935
, ond bu'n fwy llwyddiannus yn ei ail dymor fel
Ysgrifennydd Gwladol dros Faterion Cartref
,
1935-37
, cyn bod yn
Ganghellor y Trysorlys
,
1937-40
. Gwasanaethodd ar nifer o gomisiynau'r llywodraeth, ac ef oedd
cadeirydd
Comisiwn Statudol yr India
,
1927-30
, a gynhyrchodd adroddiad nodedig ar weithrediad deddf
1919
ynglŷn â llywodraeth yr
India
. Yn
1940
dyrchafwyd ef i
Dŷ'r Arglwyddi
a daeth yn
Arglwydd Ganghellor
, swydd a lanwodd gyda chlod mawr. Daeth llawer o'i ddyfarniadau dilynol yn fodelau o ddehongliadau eglur a thrylwyr o'r gyfraith. Pr. (1),
1899
,
Ethel Mary
Venables
(bu f.
1902
) a bu iddynt fab a dwy ferch; (2),
1917
,
Kathleen
Manning
(g.
Harvey
)
; bu ef f.
11 Ion. 1954
. Ymhlith ei gyhoeddiadau ceir ei hunangofiant,
Retrospect
(
1952
), ac
Income Tax
(5 cyf.,
1950
).
Llyfryddiaeth:
-
Who was who?
;
-
Y Cymro
,
13 Meh. 1952
;
-
The Times
a'r
Western Mail
,
12 Ion. 1954
;
-
Mynegai Bywgraffyddol W.W. Price
(yn
Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Llyfrgell Gyhoeddus
Aberdâr)
.
Awdur:
Dr Mary Auronwy James, Aberystwyth
