ROBERTS
,
ROBERT
(‘
Bob Tai'r Felin’
;
1870
-
1951
),
canwr cerddi gwerin
;
g.
1 Medi 1870
yn
Nhai'r Felin
,
Cwmtirmynach
,
Bala, Meir.
, yn fab o briodas
Cadwaladr
Roberts
,
Tai'r Felin
, â
Betsi
Rowlands
,
Cae Gwernog
,
Capel Celyn
. Dilynodd grefft ei dad gartref fel
melinydd
a
ffermwr
. Ymbriododd ag
Elizabeth Jane
Roberts
, o fferm y
Fron-goch
gerllaw, a magasant dri o blant. Yng
nghapel Presbyteraidd Cwmtirmynach
bu'n
codi canu
am gryn hanner can mlynedd, yn
athro ysgol Sul
i ddosbarth o ferched, ac etholwyd ef yn
flaenor
. Cyfrannodd i ddiwylliant cryf y fro gan
ddilyn cyngherddau, cyrddau cystadleuol ac eisteddfodau
; byddai hefyd yn
cystadlu yn lled gyson ar yr englyn
yn y brifwyl. Oherwydd ei lais cwbl arbennig, ynghyd â'i gyflwyniad cartrefol, daeth yn nodedig fel meistr ar
ganu cerddi gwerin
. Yn
Eist. Gen. Bangor
,
1931
enillodd ar y gystadleuaeth cân werin
. Tua'r cyfnod hwnnw y ffurfiwyd
parti Tai'r Felin
(sef
Llwyd o'r Bryn
(gw.
Robert
Lloyd
uchod)
,
John
Thomas
a'i ferch,
Lizzie Jane
, a
Bob
Roberts
a'i ferch,
Harriet
), parti a fu'n diddanu ar lwyfannau
Cymru
, a hefyd rai troeon yn
Lloegr
. O
1944
ymlaen daeth i sylw cenedl gyfan wrth ganu ar
Radio B.B.C.
yn rhaglenni
Sam
Jones
, ‘
Noson lawen
’. Recordiwyd nifer o'i ganeuon gan
Gwmni Decca
a
Teldisc
; erbyn hyn mae dwy record hir o'i berfformiadau gan
Gwmni Sain
. Yn
1949
bu'n
cymryd rhan mewn ffilm
(a wnaed yn y
Parc
,
Bala
, ac yn
Llundain
) gyda
Noson lawen
yn deitl i'r fersiwn
Gymraeg
, a
The harvest
i'r fersiwn
Saesneg
. Bu'n
canu hefyd o flaen y camerâu teledu
yn
Alexandra Palace
yn
Llundain
. Bu'r cyhoeddusrwydd a roddwyd i
Bob
Roberts
yn fodd i boblogeiddio yn ogystal ag i ddiogelu'r cerddi hyn, rhai fel ‘
Mari fach fy nghariad
’, ‘
Moliannwn
’, ‘
Gwenno Penygelli
’ etc., a bu cynnwys arnynt mewn detholiadau o ganeuon ar gyfer ysgolion. Yn
1959
golygodd
Haydn
Morris
y llyfr,
Caneuon Bob Tai'r Felin
. Bu f.
30 Tach. 1951
, a chladdwyd ef ym mynwent
Llanycil
gerllaw'r
Bala
. Yn
1961
sefydlodd
Llwyd o'r Bryn
gronfa i gofio'r
melinydd
a'i gân; bellach mae cofeb iddo ar fin y ffordd wrth lidiart
Tai'r Felin
.
Llyfryddiaeth:
- Gwybodaeth bersonol;
-
[
Robin Williams
Y Tri Bob
, Llandysul, 1970
(
1970
)].
Awdur:
Y Parch Robin O. G. Williams, Cricieth
