Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

JOHN , AUGUSTUS EDWIN ( 1878 - 1961 ), arlunydd ; g. 4 Ion. 1878 , trydydd plentyn Edwin William John a'i wraig Augusta (g. Smith ) ; brawd iau Gwendolen Mary John (gw. yr Atod. isod) . Symudodd y teulu o Hwlffordd, Penf. , i Ddinbych-y-pysgod wedi marwolaeth y fam yn 1884 . Cafodd Augustus John ei addysg gynnar yn Ninbych-y-pysgod a Clifton , cyn mynd i Lundain yn 1894 i astudio celf am bedair bl. yn y Slade , dan oruchwyliaeth Henry Tonks a Frederick Brown . Yn fuan gwnaeth enw iddo'i hun fel arlunydd ac fel cymeriad bohemaidd. Trwy ei chwaer Gwen , a'i dilynodd i'r Slade yn 1895 , daeth i adnabod grŵp o ferched disglair y coleg, gan gynnwys Ursula Tyrwhitt , y bu mewn cariad â hi am gyfnod, ac Ida Nettleship , a br. yn 1901 . Yn fuan wedyn penodwyd ef i ddysgu arlunio ym Mhrifysgol Lerpwl , ac yno y ganed eu mab cyntaf, David , yn 1902 . Yno hefyd y cyfarfu â John Sampson , llyfrgellydd y Brifysgol , ac awdurdod ar y sipsiwn . Dysgodd yr iaith Romani i'r arlunydd , ac yn ystod y blynyddoedd dilynol aeth yntau a'i deulu yn aml i rodio Cymru a Lloegr fel sipsiwn mewn carafan, yr hyn a ysbrydolodd nifer o'i luniau cyn Rhyfel Byd I .

Yn yr hydref, 1902 , cyfarfu â Dorothy McNeill , un arall o gyfeillion Gwen John . Galwai ef hi Dorelia , enw sipsi, a hi fu ei brif fodel a'i ysbrydoliaeth am weddill ei oes. Dychwelodd Dorelia o daith ar y Cyfandir gyda Gwen John i roi cynnig byrhoedlog ar ménageà-trois yn Essex , cyn i Ida a Dorelia fudo i Baris gyda'u plant; ymwelai Augustus John â hwy yno o bryd i'w gilydd. Wedi marwolaeth Ida yn 1907 , yn dilyn genedigaeth ei phumed plentyn, daeth Dorelia yn wraig i Augustus ymhob dim ond enw. O 1911 ymlaen bu'r teulu'n byw yn Alderney Manor , Dorset , ond yn 1927 ymsefydlasant yn Fryern Court , Hampshire , er y treuliai'r arlunydd lawer o amser yn ei stiwdio yn Llundain . Bu f. yn Fryern Court , 31 Hyd. 1961 .

Lluniadau rhagorol, yn enwedig o'i gyfoedion megis ei ddwy wraig a'i chwaer, sydd yn nodweddu cyfnod cynnar ei yrfa, ynghyd â phortreadau olew dan ddylanwad yr Hen Feistri; arbrofodd hefyd gyda chyfres o ysgythriadau. Yn ystod ei ymweliadau â gogledd Cymru rhwng 1910 ac 1913 , yng nghwmni'r arlunydd o Gymro , James Dickson Innes ( Bywg. 2, 107) , daeth ei ddawn ym maes y tirlun i'r amlwg yn ogystal â dull mwy modern, argraffiadol o baentio, agwedd a welir hefyd yn y lluniau olew a dynnodd yn ne Ffrainc , lle y treuliodd gyfnodau hir yn yr 1920au . Ar ôl Rhyfel Byd I , pryd y bu am ysbaid yn Ffrainc fel arlunydd rhyfel i lywodraeth Canada , daeth Augustus John mor llwyddiannus fel paentiwr portreadau fel y rhwystrwyd datblygiad ei ddiddordebau artistig personol. Gadawodd nifer o luniau mawr dychmygus o grwpiau o ffigurau yn anorffenedig fel canlyniad. Etholwyd ef yn aelod cyflawn o'r Academi Frenhinol yn 1928 , ymddiswyddodd yn 1938 , ond fe'i hail-etholwyd yn 1940 . Derbyniodd yr O.M. yn 1942 am ei wasanaeth i gelfyddyd. Er nad ymgartrefodd yng Nghymru ar ôl 1894 , yr oedd ei gariad at ei wlad enedigol yn ddiysgog, a bu'n gefnogol i'r Eist. Gen. ac Academi Frenhinol Cambria . Cedwir casgliad pwysig o'i luniau yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru yng Nghaerdydd , a'i bapurau personol yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru , Aberystwyth .

Llyfryddiaeth:

Michael Holroyd , Augustus John a biography , Llundain, 1974 ( 1974 );
Malcolm Easton & Michael Holroyd , The art of Augustus John a , Llundain, 1974 ( 1974 );
Augustus John , Chiaroscuro fragments of autobiography , Efrog Newydd, 1952 ( 1952 ), Finishing touches , 1964 ( 1964 );
Eric Rowan , Some miraculous promised land J. D. Innes, Augustus John and Derwent Lees in north Wales, 1910-13 , Llandudno, 1982 ( 1982 ).

Awdur:

Dr Ceridwen Lloyd-Morgan, Aberystwyth