Y Bywgraffiadur Cymreig



A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



DAVIES , DAVID TEGFAN ( 1883 - 1968 ), gweinidog (A) ; g. 27 Chwef. 1883 yn nhyddyn Capel Bach , plwyf Abergwili, Caerf. , a'i fagu yno gan ei dad-cu a'i fam-gu, Dafydd a Hannah Dafis . Iddynt hwy, a phobl ardal Peniel , yr oedd yn ddyledus am yr iaith fyw a chyhyrog a siaradai, yn llawn ymadroddion a hen eiriau a gollwyd o'r iaith lafar bellach. Aeth o'r ysgol yn was fferm Rhyd-y-rhaw , Peniel . Derbyniwyd ef yn aelod yng nghapel Peniel (A) , a dechreuodd bregethu yno yn Awst 1903 o dan weinidogaeth H.T. Jacob (gw. isod) . Aeth i ysgol yr Hen Goleg , Caerfyrddin , ac yna i Goleg Bala-Bangor yn 1905 . Ord. ef yn weinidog yn Seion , Pontypridd , 13 Medi 1908 . Symudodd i'r Addoldy , Glyn-nedd , a'i sefydlu yno Ddydd Calan 1911 . Wedi pum ml. yno fe'i sefydlwyd yng Nghellimanwydd ( Christian Temple ) Rhydaman , 13 Medi 1915 lle y bu'n weinidog am hanner canrif. Yr oedd yn Rhyfel Byd I pan ddaeth i Rydaman . Ymroes at y weinidogaeth fugeiliol yn y cylch a barhaodd hyd y diwedd. Gwnaeth gyfeillion o bawb yn Rhydaman ; aeth lluoedd ato yn eu gofid, ac aeth yntau at bawb. Poenai lawer am y diweithdra a'r tlodi yn y tri degau, a daeth yn gadeirydd y Distress committee yn y cylch. Pan fabwysiadwyd Rhydaman gan dref Wallasey , yr oedd yn aelod o'r ddirprwyaeth a aeth yno i ymgynghori â hwy.

Ymddiddorodd mewn llawer maes. Adwaenai'r sêr wrth eu henwau , a gwyliai hwy trwy ei delisgop o flaen y tŷ ar lawer noson glir. Yr oedd yn gymrawd o'r Gymdeithas Seryddol Frenhinol (F.R.A.S.) . Ymddiddorodd yn hynt a helynt y sipsiwn , a gwnaeth gyfeillion o lawer ohonynt. Yr oedd yn awdur pedair cyfrol: O ganol shir Gâr , Cyn dringo'r Mynydd Du , Rhamantwr y De a Cyffro'r hen goffrau sydd yn gyforiog o hen gystrawennau sir Gâr , hen goelion, a difyrion cefn gwlad, a'i ddychymyg byw a'i ddawn dweud stori yn amlwg ynddynt. Teithiodd lawer ar gyfandir Ewrop . Ei arfer fyddai llogi lle ar long gargo o Abertawe . Bu ar daith bregethu yn T.U.A. Derbyniodd radd D.D. er anrh. (Oslo) . Bu'n gadeirydd Undeb yr Annibynwyr Cymraeg , a thraddododd anerchiad o'r gadair yn 1958 ym Mhwllheli ar y testun ‘ Parhad y Pentecost ’. Un o'i lu cymwynasau hael oedd ei rodd o fil o bunnoedd i Drysorfa Gynorthwyol ei enwad. Yn 1965 dyfarnwyd iddo'r O.B.E. i gydnabod ei wasanaeth dyngarol a'i ddewrder droeon yn achub rhai mewn perygl mewn môr ac afon.

Pr. (1), 10 Tach. 1908 , Anna Twining , Richmond Tce. , Caerfyrddin (bu f. 1933 ); pr. (2), yn 1934 , Sarah Jane Davies , Wauncefen , Heolddu , Rhydaman . Bu f. 10 Awst 1968 a chladdwyd ef ym mynwent Gellimanwydd .

Llyfryddiaeth:

  • Y Tyst , 22, 29 Awst , 26 Medi , 2 Hyd. 1968 ;
  • Blwyddiadur yr Annibynwyr Cymraeg , 1969 ;
  • Robert Ellis , Lleisiau ddoe a heddiw , Llandybie, 1961 ( 1961 );
  • llawlyfrau Undeb yr Annibynwyr yn Rhydaman, 1927 ac 1959 .

Awdur:

Y Parch. Derwyn Morris Jones, Abertawe