Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

SALUSBURY , THOMAS , cynllwynwr ( Bywg. , 846) Mab hynaf John (nid Thomas) a Chatrin o'r Berain ydoedd, ac yn 1561 (nid 1564 ) y g. ef.

Awdur:

Emyr Gwynne Jones, M.A., (1911-72), Bangor

Ceir blwyddyn ei eni mewn englyn gan William Cynwal , N.L.W. MS. 1553 . G. ei frawd ( Syr ) John yn 1566 (englyn gan Wiliam Cynwal yn N.L.W. MS. 6495 (yn wynebu t. 1); englynion yn enwi pump o'i blant yn yr un llsgr. gan amryw feirdd.

Awdur:

Dr Enid Pierce Roberts, M.A., D.Litt., Bangor

Atodiadau a chywiriadau:

SALUSBURY , THOMAS ( 1564 - 1586 ), cynllwynwr . g. 1564 , mab hynaf ac aer Syr John Salusbury ieuengaf (gw. dan Salusbury (teulu) ) a Chatrin [q.v.] , merch Tudur ap Robert Vychan o Ferain . Ymaelododd yng Ngholeg y Drindod , Rhydychen , 29 Ionawr 1579/80 , pan yn 16 oed (nid yr un yw ef â'r Thomas Salusbury a enwir yn Foster , Reg. of Adm. to Gray's Inn dan y flwyddyn 1573 ; cf. hefyd D.N.B. ). Wedi tymor yn Rhydychen , aeth i wasnaethu iarll Leicester , ei warcheidwad a'i noddwr , a thra yn Llundain ymddengys iddo droi'n Gatholig , a thua 1580 ymuno â nifer o wŷr ieuainc nwyfus eraill o gylch y Llys a bleidiai achos Mari , frenhines y Sgotiaid . Yn gynnar yn 1586 daeth Salusbury a chyfaill arall o Gymro , Edward Jones o Blas Cadwgan ger Wrecsam , dan ddylanwad Anthony Babington a gynllwyniai i ladd Elisabeth , rhyddhau Mari , a'i gosod ar yr orsedd. Daeth y cynllwyn i sylw'r awdurdodau; cipiwyd Babington ddiwedd Awst, ond llwyddodd Salusbury i ddianc i sir Gaerlleon , lle y daliwyd yntau ymhen ychydig ddyddiau. Dygwyd ef a'r cynllwynwyr eraill gerbron llys arbennig yn Westminster , 13 Medi , lle y cafwyd Salusbury yn euog o'r bwriad i gyhoeddi gwrthryfel yn sir Ddinbych pe llwyddasai cynllwyn Babington . Gwadai'n gryf, fodd bynnag, ei fod yn chwenychu lladd Elisabeth . Dienyddiwyd ef 21 Medi , er mawr loes a dychryn i'w deulu ac eraill o'i gydnabod yn sir Ddinbych . Priododd Salusbury , pan yn 10 oed, Margaret , merch i drydydd gŵr ei fam, Maurice Wynn o Wydir . Aeth stad Llewenni i'w frawd, Syr John Salusbury (bu f. 1612 ) [q.v.] .

Llyfryddiaeth:

Oxford Dictionary of National Biography (a'r awdurdodau a enwir yno);
Foster , Alumni Oxonienses ;
D. Mathew , The Celtic Peoples and Renaissance Europe. A study of the Celtic and Spanish influences on Elizabethan history , 1933 , 64-8;
A. H. Dodd , English Historical Review , 1944 , 354-5;
John Williams , Ancient and modern Denbigh a descriptive history of the castle, borough and liberties with sketches of the lives, character and exploits of the feudal lords , Dinbych, 1856 , 166-7.

Awdur:

Emyr Gwynne Jones, M.A., (1911-72), Bangor