Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



NICHOLAS , THOMAS ( Bywg. , 643-4)

Yn y bedwaredd linell ar dud. 644 dilëer y gair swydd o flaen Henffordd .

Atodiadau a chywiriadau:

NICHOLAS , THOMAS ( 1816 - 1879 ), gweinidog gyda'r Annibynwyr, athro coleg diwinyddol, ac awdur ;

g. 17 Chwefror 1816 yn Nhroedyrhiw , Trefgarn , gerllaw Solfach , sir Benfro . Bu yn y Lancashire College , Manceinion , ac yn yr Almaen ( M.A. , Ph.D. , Prifysgol Göttingen ). Gwasanaethodd fel bugail eglwys yn Stroud , swydd Gloucester , a bu am gyfnod yn Eignbrook , swydd Henffordd . Fe'i dewiswyd yn athro llenyddiaeth y Beibl, gwyddor foesol, etc. , yng Ngholeg Presbyteraidd Caerfyrddin yn 1856 eithr ymddiswyddodd ac ymsefydlu yn Llundain yn 1863 . Yno, gyda Syr Hugh Owen , yr arglwydd Aberdâr 1af , y Parch. David Thomas , Stockwell , ac eraill (gw. yr ysgrifau arnynt), bu'n ddiwyd yn tynnu allan gynllun addysg uwchraddol yng Nghymru ac yn gwasnaethu, am beth amser, fel ysgrifennydd y mudiad a arweiniodd i agor coleg prifathrofaol cyntaf Cymru — yn Aberystwyth yn 1872 . Cyn hynny, fodd bynnag, yr oedd Nicholas wedi anghytuno â rhai o'r hyrwyddwyr ac wedi ymddiswyddo; gw. yr hanes gan Iwan Morgan yn The College by the Sea ( Aberystwyth , 1928 ), 257-66 yn arbennig. Yr oedd Nicholas wedi cyhoeddi, yn 1863 , lyfryn a dynnodd gryn sylw ar y pryd, sef Middle and High Class Schools, and University Education for Wales ; yr oedd hefyd, sef yn 1860 , wedi golygu argraffiad o Mathias Maurice [q.v.] , Social Religion Exemplify'd . Heblaw y rhai hyn cyhoeddodd ( a ) Pedigree of the English People , 1868 (am hanes y cyngaws cyfreithiol ynglŷn âr llyfr hwn gw. Iwan Morgan , op. cit., a N.L.W. MS. 3097 ); ( b ) Annals and Antiquities of the Counties and County Families of Wales — y mae dwy gyfrol arg. 1872 yn parhau yn llyfrau cyfeirio defnyddiol; ( c ) History and Antiquities of the County of Glamorgan and its Families , sef printiad ar wahân o ran o ( b ). Ychydig cyn ei farw yr oedd yn cywiro proflenni argraffiad Saesneg Baedeker's London . Ceir manylion ychwanegol am yrfa Nicholas yn y Nicholas MSS ( NLW MS. 3091-3106 yn awr); noder e.e. N.L.W. MS. 3091 sydd yn cynnwys hanes taith bregethu o Drefgarn i Lerpwl ac yn ôl yn 1838 yng nghwmni James Evan(s) (‘ Carneinion ’; 1814 - 1842 [q.v.] ), a llythyrau a phapurau cyfreithiol (yn N.L.W. MS. 3106 ) yn ymwneud â Lonsdale House School , Bridgwater , ysgol yr oedd Nicholas yn gyd-bartner ynddi. Bu f. 14 Mai 1879 yn 156 Cromwell Road , Llundain , a chladdwyd yng nghladdfa Hammersmith (gw. E. Poole , Hist. of Brecknockshire , 308).

Ffynonellau:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present , 1908 ;
  • Y Geninen , 1901 , 129;
  • Handlist of Manuscripts in the National Library of Wales , 1940 ff . i, 266-7;
  • The Congregational Year Book , 1881 ;
  • The Homilist , Llundain , 1877 , 456 ff.;
  • a'r ffynonellau a enwyd yn yr ysgrif.

Awdur:

Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970