Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

MAURICE ac OWEN ( Bywg. , 585) Ar dud. 586 dilëer Syr o flaen William Owen . Cl. yn Sylatyn , 11 Hyd. 1670 .

Atodiadau a chywiriadau:

MAURICE ac OWEN (TEULUOEDD), Clenennau , Penmorfa , sir Gaernarfon , Glyn (Cywarch) , sir Feirionnydd , etc. Ymdrinir â Sŷr William Maurice a'r cyrnol Syr John Owen ar wahân; yma cymerir brasolwg ar y teulu yn gyffredinol. Medd Syr John Wynn , yn ei History of the Gwydir Family , ‘ You are to understand, that in Evioneth there were two sects or kindred, the one lineally decended of Owen Gwynedd , Prince of Wales , consisting then and now of four houses, viz. Keselgyfarch , y Llys ynghefn y fann , now called Ystymkegid , Clenenny , and Brynkir , Glasfryn or Cwmstrallyn ; the other sect descended of Collwyn [ap Tangno] , wherof are five houses or more, viz Whelog , Berkin , Bron y foel , Gwnfryn , Talhenbont , and the house of Hugh Gwyn ap John Wynne ap William , called Pennardd , all descended of their common ancestor, Ievan ap Einion ap Griffith .’

Priododd MORRIS (neu MAURICE ) , mab hynaf JOHN AP , Eifionydd , Angharad , ferch Ellis ap Griffith ab Einion , a chael ohoni wyth o blant; yn eu plith yr oedd William Lloyd ap Maurice , cyndad teulu Lloyd , Rhiwedog , gerllaw y Bala [q.v.] , Ellis ap Maurice (isod), Margaret , gwraig Meredydd ab Ievan ap Robert , Gwydir , ac Ellen , a ddaeth yn wraig John Wynn ap Meredydd , Gwydir , siryf sir Gaernarfon yn 1544-5 . Gwraig gyntaf ELLIS AP , neu ELISA MORRIS (bu f. 1571 yn 78 oed) oedd Catherine , ferch Piers Stanley , siryf Meirionnydd o 1485 hyd 1509 ; hyhi oedd mam MAURICE AP (bu f. 18 Hydref 1575 , yn 58 oed). Trwy ei ail wraig, Jonet , ferch Syr James Owen , Pentre Evan , sir Benfro , cafodd Ellis ap Maurice (1) fab o'r enw James Maurice (yn fyw yn 1595 ), rheithor Llandwrog , sir Gaernarfon , a Llanfwrog , sir Ddinbych , a changhellor Peterborough ; (2) merch o'r enw Catherine , a briododd Robert Wynn ap John , Glyn(cywarch) , sir Feirionnydd ; a (3) Mary , gwraig Morris ap Robert , Llangedwyn .

Mab hynaf Maurice ap Ellis a'i wraig ( Ellen , ferch Syr John Puleston ) oedd Syr William Maurice ( 1542 - 1622 ) [q.v.] , a gymerodd yn wraig gyntaf, Margaret , ferch ac aeres John Wynn Lacon , Porkington (a elwir Brogyntyn yn awr), a Llanddyn , ac un o blant y briodas honno oedd y capten ELLIS MAURICE ( 1568 - ? ), a fu'n ymladd dros y frenhines Elisabeth yn Iwerddon ; aeres Ellis Maurice oedd Margaret , a briododd (1) John Jones , Wern , Penmorfa — gw. Wynne (Teulu) Peniarth , a (2) Ellis Anwyl , Parkie , sir Gaernarfon .

Dilynwyd Sir William Maurice yng Nghlenennau gan ei ŵyres, ELLIN ( 1578 - 1626 ), aeres Clenennau , Porkington , a Llanddyn , merch William Wynn Maurice (a fu f. yn 1568 , sef o flaen ei dad, Sir William Maurice ; gwraig W. W. Maurice oedd Mary , ferch John Lewis , Chwaen , sir Fôn ). Bu Ellin yn briod ddwywaith — (1) â John Owen , ysgrifennydd Syr Francis Walsingham a mab Owen ap Robert , Bodsilin , sir Gaernarfon , a (2), â Sir Francis Eure (bu f. 1621 ), prif farnwr cylchdaith gogledd Cymru . Trwy ei gŵr cyntaf, yr oedd yn fam i dri mab a phum merch. Y tri mab oedd y cyrnol Syr John Owen (bu f. 1666 ) [q.v.] , y cyrnol Syr WILLIAM OWEN (bu f. 1670 neu 1671 ), Porkington , a fu'n amddiffyn castell Harlech dros y brenin Siarl I , a Maurice Owen , a gafodd diroedd yn sir Fôn gan ei fam. Aer y cyrnol John Owen oedd WILLIAM OWEN (claddwyd 30 Ionawr 1667/8 ), a briododd Catherine , unig blentyn Lewis Anwyl , Park , Llanfrothen , a gadael Syr ROBERT OWEN ( 1658 - 1698 ) , Clenennau , Porkington , a Llanddyn , yn aer. Bu Syr Robert Owen yn aelod seneddol Meirionnydd o 1681 hyd 1685 ac yr oedd yn aelod dros sir Gaernarfon adeg ei farw. Ei wraig ef oedd MARGARET , merch hynaf ac aeres Owen Wynne , Glyn (Cywarch) , sir Feirionnydd . Am fraslun o hanes aelodau diweddarach y teulu, sef disgynyddion Syr Robert a Lady Owen , gw. yr erthygl ar Wynne ac Owen (Teuluoedd), Glyn (Cywarch) a Brogyntyn . Eglurir yn y gwaith gan T. Jones Pierce a enwir isod sut y tyfodd stad a theulu Clenennau i bwysigrwydd mawr yn sir Gaernarfon .

Llyfryddiaeth:

W. W. E. Wynne , Pedigree of the families of Maurice, Owen, etc., showing the descent of the estates in England and Wales of John Ralph, Lord Harlech , Llundain, 1876 (London, 1876 );
T. Jones Pierce , Clenennau Letters and Papers in the Brogyntyn Collection , 1947 , Part I (Ll.G.C., Aberystwyth, 1947 ).

Awdur:

Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952), Aberystwyth