Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



DAFYDD , OWEN ( 1751 - 1814?), bardd cefn gwlad a baledwr .

Dywedir mai o Wynfe , sir Gaerfyrddin yr hannai, ond trigai yn Llandybïe yn 1783 . Bernir mai ef yw'r ‘ Owen Watkin ’ a briododd Joyce William o Gwm Aman , yno 21 Tach. 1783 . Crwydrodd lawer ar hyd ei oes wrth ddilyn galwedigaeth melinydd . Bu'n byw am dymor yng Nghwmgrenig-fach , Cwm Aman , ac ar ôl hynny yn Llwyn Uchedwel gerllaw'r Glais yng Nghwmtawe ; Cefn Myddfai , Llangyfelach ; a Melin Gurwen . Gorffennodd ei yrfa ym Melin y Gurnos , Cwmtawe . Codwyd cofadail ar ei fedd ym mynwent y plwyf, Ystradgynlais yn 1869 ; dywedir ar honno ddarfod ei eni yn 1751 ac iddo f. 29 Mawrth 1813 . Eithr dywed Thomas Levi ( Y Traethodydd , 1866 , 406) iddo f. 29 Mawrth 1813 yn 62 oed, a dywed Glasnant Jones ( Y Geninen , Mawrth 1906 ) iddo f. yn 1816 yn 65 oed. Bernir mai ef yw'r ‘ Owain William , Gurnos Mill ’ y ceir cofnod ei gladdu yng nghofrestr Ystradgynlais 26 Chwef. 1814 . Cyhoeddwyd nifer o'i ganeuon ar ffurf baledi, megis ei gân i Danchwa Brynmorgan ( Voss , Abertawe , 1812 ). Ond ei gân enwocaf yw honno i Dduwdod Crist, sef Cân yn dangos fod Crist yn Dduw &c. , ( Voss , 1806 , ac amryw arg. yn ddiweddarach). Chwaraeodd y gan hon ran nid bychan yn y ddadl rhwng Trindodwyr a'r Undodiaid yn nechrau'r 19eg ganrif . Cyhoeddwyd Cynhyrchion Barddonol yr Hen Felinydd Owen Dafydd Cwmaman yn Ystalyfera yn 1904 .

Ffynonellau:

  • Y ffynonellau uchod;
  • Y Cenhadwr Americanaidd sef cylchgrawn gwybodaeth fuddiol a dyddorawl i Gymry America / The American messenger (Utica, Efrog Newydd, 1840-1901) , Hyd., 1858 ;
  • Y Beiriniad , 1863 ;
  • T. Thomas , Hen Gymeriadau Plwyf y Betws (1894) ;
  • ysgrifau G. M. Roberts yn Llais Llafur , 22 a 29 Mai 1937 ;
  • J. Gwili Jenkins , Hanfod Duw a Pherson Crist athrawiaeth y Drindod a Duwdod Crist, yn bennaf yn ei pherthynas â Chymru (Lerpwl, 1931) , 355;
  • G. M. Roberts , Hanes Plwyf Llandybïe, etc (Caerdydd, 1939) , 230.

Awdur:

Y Parchedig Gomer Morgan Roberts, M.A., (1904-93), Pont-rhyd-y-fen / Llandudoch / Llandybïe

Blwyddyn Cyhoeddi: 1970