OWEN
,
MORRIS BRYNLLWYN
(
1875
-
1949
),
athro coleg, hanesydd eglwysig, a gweinidog gyda'r Bedyddwyr
;
g.
15 Mawrth, 1875
, yn y
Crymllwyn Bach
, plwy
Aber-erch
,
Sir Gaernarfon
; ar ôl treulio peth amser fel
gwehydd
yng
Nghymru
a
Lloegr
, aeth i
Academi Holt
, ger
Wrexham
, ac oddiyno yn
1897
derbyniwyd ef yn aelod o
goleg y Bedyddwyr
ym
Mangor
, a myfyriwr hefyd yng
ngholeg y Brifysgol
. Graddiodd yn
B.A.
yn
1903
, a chafodd ei ordeinio yn
1902
yn
efrydydd-weinidog
yn
Llandegfan
. Aeth am ei gwrs diwinyddol i
goleg Presbyteraidd Caerfyrddin
, a graddio'n
B.D.
yn
1906
. Am ran o
1906-7
bu'n
weinidog
yn
Llaneurwg
ger
Caerdydd
, ond cyn diwedd
1907
gwahoddwyd ef i fod yn
athro
yn ei hen goleg yng
Nghaerfyrddin
, gan broffesu
Athroniaeth Crefydd
hyd
1912
a
Hanes yr Eglwys
o hynny hyd ei farw, testun y cafodd ei wybodaeth o'r Tadau
Groeg
a
Lladin
lawn gyfle. Ef hefyd oedd
llyfrgellydd y Coleg
; yn ychwanegol, bugeiliai (er
1925
) eglwysi'r
Bedyddwyr
yn y
Felin-gwm
a'r
Felin-wen
. Bu'n
olygydd
Seren Cymru
,
1930-33
. Gŵr tawedog, myfyriol, a swil ydoedd, ond daeth yn sydyn amlwg yn
Undeb Caernarfon
,
1937
, cyfarfod y
Gymdeithas Hanes
; rhoddai anerchiad yno ar ‘
Christmas Evans a'i le yn ei gyfnod
’, llawn hiwmor sych a dangos meistrolaeth drwyadl ar y cefndir. Argraffwyd hwn yn
Nhrafodion
y gymdeithas am
1938
, a'i ddilyn gan ysgrif yn
Nhrafodion
1945-47
ar ‘
Fedyddwyr dair canrif yn ôl
’, astudiaeth fanwl o weithiau
Thomas
Edwards
,
awdur
y
Gangræna
. Yn rhifynnau cyntaf
Seren Gomer
am
1949
, nid oedd ganddo ddim llai nag wyth o gyfraniadau, y rhai trymaf ohonynt yn trin gwahanol agweddau ar hanes
Bedyddwyr
cynnar
Lloegr
a
Chymru
. Cyn diwedd yr un flwyddyn yr oedd pump ysgrif goffa amdano ef ei hun yn
Seren Gomer
, gwaith ei gydathrawon, hen ddisgyblion iddo, ac un cydfyfyriwr gynt, y
Parch
A. J.
George
. Bu f.
30 Gorff. 1949
.
Llyfryddiaeth:
-
Seren Cymru
,
12 Awst 1949
;
-
Seren Gomer
,
1949
.
Awdur:
Thomas Richards, D.Litt., (1878-1962), Bangor
