Y Bywgraffiadur Cymreig



A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



LEWIS , DAVID , ‘ Ap Ceredigion ’; ( 1870 - 1948 ), offeiriad, bardd, ac emynydd ; g. yn Llaethdy , Cilcennin , sir Aberteifi , 24 Awst 1870 , yn fab i David Lewis , ffermwr , a Jane ei wraig. Derbyniodd ei addysg yn gyntaf mewn ysgol breifat yn Llannon , Ceredigion , a gedwid gan y Parchedig J. Davies (yn ddiweddarach Ficer Clynnog Fawr yn Arfon ) ac yna yng Ngholeg Dewi Sant , Llanbedr Pont Steffan . Enillodd yno ysgoloriaeth mewn Cymraeg a gwobr mewn Groeg , a chymryd gradd B.A. yn y flwyddyn 1896 . Yn Rhag. yr un flwyddyn gwnaed ef yn ddiacon gan yr esgob Richard Lewis o Lan-daf a'i drwyddedu i guradiaeth Ynyshir yn y Rhondda Fach ; cafodd urddau offeiriad yn 1897 , ac yn yr un flwyddyn aeth yn gurad i Gwm-parc a Threorci . Oddi yno aeth i Lanbryn-mair yn 1900 , ac yna i Fallwyd yn 1905 . Yn 1906 cafodd guradiaeth Llanllechid , ac yn 1915 penodwyd ef yn rheithor Llansadwrn , Môn . Gwnaed ef yn ddeon gwlad Tindaethwy yn 1937 . Bu yn Llansadwrn hyd ei f., 19 Hyd. 1948 , a chladdwyd ef ym mynwent y plwyf. Coffeir ef gan gysegr-lamp yn eglwys Llansadwrn .

Ysgrifennai'n gyson i'r cyfnodolion Cymraeg o ddechrau'r ugeinfed ganrif ymlaen, ac am flynyddoedd lawer bu'n olygydd ar golofn farddol y Llan , wythnosolyn yr Eglwys yng Nghymru . Ceid ei gynhyrchion hefyd mewn cyhoeddiadau eglwysig eraill, megis Yr Haul , y Cyfaill Eglwysig , a Perl y Plant , a hefyd yn Cymru a'r Geninen . Dewiswyd ef yn un o olygyddion geiriau Emynau'r Eglwys , a gyhoeddwyd yn 1942 , ac yn y llyfr hwnnw ceir nifer o emynau o'i waith ef a'i gyfieithiad, ynghyd â rhai carolau. Nid oes arbenigrwydd mawr yn ei ganu, ond y mae'n swynol a llithrig, ac yn nodweddiadol o'i gyfnod. Gelwid yn fynych am ei wasanaeth fel beirniad mewn eisteddfodau lleol ; yr oedd yn bregethwr melys a derbyniol, ac yn gymeriad hoffus. Priododd Sarah Jane Ellis , Llanllechid , Arfon , a bu iddynt fab a merch.

Llyfryddiaeth:

  • Hugh J. Williams , Hanes Eglwys Llanllechid , Bangor, 1910 ;
  • Y Llan , 5 Tach. 1948 ;
  • Yr Haul , Ion. 1949 ;
  • papurau esgobaeth Llandaf yn Ll.G.C.;
  • gwybodaeth gan ei deulu a chan y Parch. D. J. Mihangel Williams, Llansadwrn .

Awdur:

Thomas Iorwerth Ellis, M.A., (1899-1970), Aberystwyth