HUGHES
,
WILLIAM
(
1757
-
1846
),
gweinidog gyda'r Annibynwyr, emynydd, a cherddor
;
ail fab
Hugh
Jones
a
Jane
Williams
(gweddw),
Gadlys
,
Llanwnda (Arfon)
; bedyddiwyd
25 Mehefin 1757
. Priododd â
Jane
Jones
yn
Llanwnda
,
20 Chwefror 1783
, a bedyddiwyd eu mab
John
yno,
2 Rhagfyr 1784
. Ymunodd a'r
Annibynwyr
yng
Nghaernarfon
yn amser y deffroad dan
George
Lewis
[q.v.]
; codwyd ef yn
bregethwr cynorthwyol
yn
1788
, wedi ymadawiad
George
Lewis
(
1794
), penodwyd ef yn
efengylydd teithiol
, a chododd drwydded bregethu, yn y frawdlys chwarterol, ar
17 Gorffennaf 1795
. Bu cymaint llwyddiant ar ei lafur fel na ellir adrodd hanes eglwysi hynaf yr
Annibynwyr
yn
Arfon
,
Eifionydd
, a
Dyffryn Conwy
heb ei enwi ef yn un o'r cyfryngau pennaf yng nghychwyniad yr achosion. Adnabyddid ef ar ei deithiau fel ‘
Hughes
,
Brynbeddau
’ — bu'n
amaethu
Brynbeddau
(
Llanwnda
) gyda'i dad ar ôl priodi, ac ef oedd y tenant o
1794 hyd 1814
. Tua
1815
symudodd i dŷ a gododd gerllaw capel
Saron
(
1812
) yn yr un plwyf, ac ar
2 a 3 Gorffennaf 1821
, ac yntau'n 64 oed, urddwyd ef yn weinidog
Saron
. Ni lwyddodd cystal fel
gweinidog
ag fel
efengylydd
, a darfu ei gyswllt â
Saron
ymhell cyn ei farw — ymunodd yntau ag eglwys y
Bontnewydd
, un arall o'r eglwysi a blanesid ganddo.
Cyfansoddodd emynau
gwych, a chyhoeddwyd rhai tonau
ganddo, yn
Y Dysgedydd
. Bu f.
9 Mawrth 1846
; yn
1858
cododd
eglwysi Annibynnol
y sir gistfaen ar ei fedd ym mynwent y llan yn
Llanwnda
.
Llyfryddiaeth:
- Cofrestr plwyf Llanwnda;
-
Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru
, iii, 246-8;
-
H. Ivor Jones
,
Hanes Annibyniaeth yn Sir Gaernarfon hyd
ddiwedd y ddeunawfed ganrif. Llyfr cyntaf
, Caernarfon,
1897
, 98-9;
-
David Morgan
,
Hanes Ymneillduaeth yn cynnwys olrheiniad
manwl o'r egwyddorion hanfodol a'r ymarferiadau perthynol
i'r cyfundraeth uchod ei ddechreuad a'i ledaeniad
llwyddianus yn y deyrnas hon, yn wyneb y gwrthwynebiadau
mwyaf cyffrous, yn nghyda'i sefyllfa bresenol yn enwedig yn
Nghymru
, Dolgellau, 1855
, 280-1;
-
Geiriadur Bywgraffyddol o Enwogion
Cymru
, i, 547;
-
Llawlyfr Undeb yr Annibynwyr
,
1930
,
1930
, 50-4;
-
Cofiant y Parch. David Griffith, Bethel,
Arfon
, 1879
;
-
Seren Gomer
,
1821
, 315;
-
Y Dysgedydd
,
Ebrill 1846
;
-
Cymru
,
Gorffennaf 1893
;
-
W. Williams
,
Blaenor wrth ei ddiwrnod gwaith cofiant
Edward Williams, Talysarn
, Caernarfon, 1882
.
Awdur:
Y Parch. Griffith Jones, (1886-1964), Pwllheli / Caerdydd
