WYNN
,
WILLIAM
(
1709
-
1760
),
clerigwr, hynafiaethydd, a bardd
;
ei dad,
William
Wynn
,
Maesyneuadd
, plwyf
Llandecwyn
,
Meirionnydd
(
gw. yr ysgrif ar y teulu
), yn
uchel-siryf
(
1714
), a'i fam
Margaret
, merch ac aeres
Roger
Lloyd
o
Ragad
, yn perthyn i deuluoedd hynafol eraill, megis
Nannau
, a
Helygen
yn
Nhegeingl
. Ymaelododd
Wynn
yng
Ngholeg Iesu
,
Rhydychen
,
14 Mawrth 1727
, a graddio'n
B.A.
12 Hydref 1730
, ac yn
M.A.
15 Gorffennaf 1735
. Trwyddedwyd ef
22 Medi 1734
yn
ddiacon
yn
Watlington
gerllaw
Rhydychen
, a symudodd i
Lanbrynmair
wedi ei benodi'n
ficer
y plwyf hwnnw
9 Mehefin 1739
. Bu ymryson rhyngddo â
Howel
Harris
yn
Llanbrynmair
Tachwedd, 1740
. Priododd â
Martha
Roberts
,
Rhydonnen
,
Llandysilio
gerllaw
Dinbych
,
6 Awst 1742
. Bu iddynt blant a chyfeirir atynt gan
Wynn
(
Panton MS. 58 (185)
) a chan
William
Morris
(
Morris Letters
, ii, t. 168); ymaelododd ei fab
Robert
yng
Ngholeg Iesu
(
31 Mawrth 1762
) a chladdwyd ei ferch,
Margaret
, yn
Llanbrynmair
(
12 Mawrth 1747
). Derbyniodd
Wynn
reithoraeth
Manafon
15 Mawrth 1747
gan gartrefu yn
Aberriw
. Ychwanegwyd bywoliaeth
Llangynhafal
iddo at
Manafon
28 Ebrill 1749
, ac yn
Llangynhafal
y bu f.
18 Ionawr 1760
, ac y claddwyd ef
28 Ionawr
.
Ymddiddorai mewn hynafiaethau a llenyddiaeth Gymraeg
, gan ohebu â'i gyfeillion yng nghylch y
Morrisiaid
yn bennaf ar y pynciau hyn, yng ngolau MSS. a gasglodd ac y gwnaeth gopïau ohonynt.
Canodd ychydig gywyddau, cerddi, carolau ac englynion
, ar destunau arferol ei gylch a'i gyfnod. Ac er nad oedd iddo fawredd
Goronwy
Owen
na
Lewis
Morris
, eto, trwy ei ddysg
Gymraeg
, a'i waith yn
casglu MSS.
, a thrwy ei lythyrau a'i ganeuon, bu iddo yntau ei ran yng nghylch y
Morrisiaid
mewn cloddio at sylfeini'r traddodiad
Cymraeg
a esgeuluswyd yn y ddwy ganrif flaenorol.
Llyfryddiaeth:
-
J. E. Griffith
,
Pedigrees of Anglesey and Carnarvonshire
Families
, 1914
, 283, 299;
- cofrestrau'r plwyfi a enwir uchod;
- ‘Institution Books’ esgobaethau Rhydychen a Llanelwy;
-
Foster
,
Alumni Oxonienses
;
-
Cylchgrawn Cymdeithas Hanes y Methodistiaid
Calfinaidd
, XXV, ii, 432;
-
The Letters of Lewis, Richard, William, and
John Morris, of Anglesey, (Morrisiaid Môn) 1728-1765
,
1907–9
(deugain cyfeiriad; gw. y
mynegeion);
-
llythyrau yn
Y Cymmrodor
, XLIX, i (mynegeion);
-
caneuon yn
Blodeu-Gerdd Cymry
, 1759
,
1759
a
1779
;
-
Dewisol Ganiadau yr oes hon Yn ddwy rhann Y
rhann gyntaf. Sydd yn cynwys englynion, cywyddau ac awdlau,
o waith yr awduriaid goreu yn yr oes bresennol Yr ail
rhann. Carolau plygain a cherddi newyddion, na fuant yn
argraphedig erioed o'r blaen. O waith llawer o beirdd
Cymru
, Amwythig, 1779
;
-
Jones
(gol.),
Llu o Ganiadau, neu gasgliad o garolau a
cherddi dewisedig
, Croesoswallt, 1798
,
1798
;
-
Llawysgrif Mostyn yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru,
Aberystwyth
165.
Awdur:
Y Parch. Robert Gwilym Hughes, M.A., B.D., (1910-97), Caergybi / Yr
Wyddgrug
