Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAMS , JONATHAN ( 1752?1829 ), clerigwr, ysgolfeistr, a hynafiaethydd ;

g. yn Rhaeadr Gwy , yn fab i David Williams , brethynnwr yn y ‘ Siop Goch ’ meddai Gwilym Lleyn ( Brython , 1861 , 163). Cafodd David Williams dri mab o glerigwyr. Yn ôl yr ach ar t. 400 o'r Hist. of Radnorshire (arg. 1905 ), yr hynaf oedd JOHN WILLIAMS , ond os yw Foster yn gywir (ac y mae peth sail dros ei amau, h.y. dros ddyfalu bod Foster wedi cymysgu dau John Williams ), nid aeth i Rydychen cyn 1786 , ymhell ar ôl ei frodyr iau — cafodd mab iddo, yntau'n John Williams ( 1797 - 1873 ), yrfa ddisglair yn Rhydychen , yn gymrawd ac yn swyddog yn Christ Church . Yr ieuengaf o'r brodyr oedd HENRY WILLIAMS ( 1756 - 1818 ), a raddiodd o Christ Church , Rhydychen , yn 1778 ; dywedir mai ef a sgrifennodd yr adran ar Raeadr Gwy yn nheithlyfr Nicholson , ond nid oes arwydd o hynny yn y llyfr; gadawodd arian mewn ‘trust’ i Brifysgol Rhydychen i waddoli ‘lectureship’ (math o guradiaeth) gwerth £48 yn y flwyddyn, yn eglwys Rhaeadr . Yr ail fab oedd Jonathan Williams ; fe'i g., yn ôl Foster , yn 1754 , ond yn ôl carreg ei fedd, yn 1752 neu 1753 . Aeth yn 1770 i Goleg Pembroke yn Rhydychen , a graddiodd yn 1774 . Penodwyd ef yn athro (cyntaf) ysgol ramadeg Llanllieni , gyda churadiaeth barhaol Eyton y tu allan i'r dref. Priododd yn Llanllieni , a chafodd ddwy ferch — daeth un ohonynt yn wraig i'r cyfreithiwr adnabyddus John Jones o'r Cefnfaes ( Rhaeadr ). Cyhoeddodd History of Leominster . Ar ôl 1818 , daliai'r swydd yn eglwys Rhaeadr Gwy a waddolwyd gan ei frawd Henry (daliwyd hi wedyn gan ei nai John Williams , a enwyd uchod). Bu cryn gamddeall ynghylch blwyddyn ei f.; edrydd Foster iddo f. 24 Awst 1821 — gan ddibynnu ar y Gentleman's Magazine , 1821 , ii — ond Jonathan Williams arall oedd hwnnw. Yn ôl carreg ei fedd (yn Eyton ), bu f. 19 Awst 1829 , ‘yn 77 oed,’ ac ategir hyn gan y Gentleman's Magazine , 1829 , ii, 377, lle y cofnodir marw JohnWilliams ar 19 Awst , ‘yn 76 oed’ — y mae'n amlwg mai Jonathan oedd hwn, oblegid fe'i disgrifir fel athro Llanllieni a churad Eyton .

Bwriadai Jonathan Williams gyhoeddi llyfr ar hanes sir Faesyfed . Y mae yn llyfrgell dinas Caerdydd lythyrau ganddo ( 1818-21 , dyddiedig yn Llanllieni ) at W. J. Rees , Casgob [q.v.] , yn sôn am ei anawsterau'n cael hyd i ddogfennau, a'r digalondid a barodd iddo adael y gwaith heb ei orffen; ond gadawodd lawysgrif helaeth i'w ferch briod. Argraffwyd rhannau o'r gwaith yn Arch. Camb. (gan ddechrau yn 1855 ), a'u cyhoeddi'n gyfrol ar wahân yn 1859 . Cyhoeddwyd y gwaith yn gyflawn, gyda chwanegiadau, gan Edwin Davies [q.v.] yn Aberhonddu 1905 , gyda darlun o Jonathan Williams . Prin, efallai, fod yr History of Radnorshire gyda'r goreuon, ond y mae'n ddefnyddiol ddigon, a dylid cofio'r anawsterau a rwystrodd i'w awdur ei wneud gystal ag y bwriadai.

Ffynonellau:

  • Foster , Alumni Oxonienses ;
  • rhagymadrodd Edwin Davies i arg. 1905 o'r A General History of the County of Radnor (Brycheiniog, 1905) ;
  • a'r cyfeiriadau eraill uchod.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54