Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



WILLIAMS , GRIFFITH (‘ Gutyn Peris ’; 1769 - 1838 ), bardd ;

g. 2 Chwefror 1769 yn Hafod Olau , y Waun Fawr , sir Gaernarfon . Ei dad oedd William , ail fab Edward William o'r Llwyn-celyn Llanberis , a'i fam oedd Catrin ferch Morgan Gruffydd (‘ Morgan y Gogrwr ’) o Lŷn . Gweithiai ar y tir yn nechrau ei fywyd, ond yn ddiweddarach cafodd waith yn chwarel y Penrhyn lle daeth yn swyddog ymhen amser. Cyfarfu a damwain i'w feilwng yn y chwarel a bu heb weithio am naw mis o dan ofal y meddyg Robert Isaac o Ymwlch Fawr . Lletyai ar y pryd yn nhŷ Abraham Williams (‘ Bardd Du Eryri ’) [q.v.] yng Ngwaun-y-gwiail , Llanllechid , a chafodd fenthyg llyfrau a llawer o hyfforddiant gan y ‘ Bardd Ddu ,’ a dyna'r pryd y dysgodd reolau barddoniaeth . Urddwyd ef yn fardd yn ôl ‘braint a defawd beirdd Ynys Prydain ’ gan ‘ Iolo Morganwg ’ yn eisteddfod Cadair Dinorwig yn 1799 . Ysgrifennodd lawer o gywyddau a chaneuon a'u cyhoeddi yn y cyfnodolion, a chyhoeddodd lyfr o'i weithiau o dan y teitl Ffrwyth Awen yn 1816 . Ystyrid ef y pwysicaf o ‘gywion’ Dafydd Ddu Eryri ,’ ond ychydig o ddim y gellid ei ystyried yn farddoniaeth a gyfansoddodd er iddo ennill gwobr y Gwyneddigion am ei awdlau ar ‘ Goronwy Owen ’ a ‘ Jubilee George III ’ yn 1803 a 1810 . Bu f. 18 Medi 1838 , a chladdwyd ef ym mynwent Llandygai .

Ffynonellau:

  • Y Gwyliedydd , Tachwedd 1822 , 92;
  • Bye–Gones, relating to Wales and the Border Counties , 1883 , 220;
  • NLW MS 325 (136);
  • Enwogion Sir Gaernarfon (1922) , 102;
  • Llyfr Hanes Llenyddiaeth ac Enwogion Llanllechid a Llandegai (1921) , 102-3;
  • Eminent Welshmen: a short biographical dictionary of Welshmen ... from the earliest times to the present (1908) ;
  • 'Dictionary of Welsh Biography.' 27 cyf., N.L.W. MSS. 9251–77 .

Awdur:

Griffith Thomas Roberts, M.A., Llanrug

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54