THOMAS
,
ROBERT
(
1796
-
1866
),
pregethwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a ‘chymeriad’
;
g.
28 Awst 1796
yn
Trawsafon
,
Betws-y-coed
, yn bumed o naw plentyn
Thomas
Thomas
,
saer maen
, a'i wraig
Elizabeth
(
Williams
)
. Bu'n
hogyn ar fferm
am dymor, ond yna cymerth at grefft ei dad. Bu mewn mân ysgolion, a darllenai'n awchus;
prydyddai
er yn fore, ac yr oedd yn gyfeillgar iawn â
‘
Ieuan Glan Geirionydd
’ (
Evan
Evans
,
1795
-
1856
) [q.v.]
. Dechreuodd
bregethu
yn
1820
. Yn
1823
aeth am rai misoedd i ysgol
John
Hughes
yn
Wrecsam
. Bu wedyn yn
cadw ysgol
ym
Modfari
a
Threlogan
, gan weithio hefyd fel
saer maen
. Priododd yn
1826
â
Sara
Roberts
o
Gae'r-lion
yn
Waun y Bala
, a buont yn byw yn y
Bala
am ddwy flynedd ac yntau'n
cadw ysgol
am beth o'r amser. O
1828 hyd 1834
bu'n
ffermio
Tynant
yn
Waun y Bala
, ac o
1834 hyd 1840
cymerth dyddyn ei dad-yng-nghyfraith; ond methiant llwyr fu'r
ffermio
, a symudodd yntau i
Ffestiniog
i weithio wrth ei grefft — o
1844 hyd 1853
yr oedd yn byw yn
nhŷ capel Peniel
— ac yno,
1849
, y cyhoeddodd lyfr o brydyddiaeth,
Lloffion o Foes Boaz
. Yn
1853
, aeth
Sara
Thomas
i
gadw siop
yn ei henfro, y
Llidiardau
, ac yntau'n gweithio fel
saer maen
ac yn
cadw ysgol
yng nghapel
Llidiardau
ar ysbeidiau — heb sôn am
bregethu
ar hyd ac ar
led
Cymru
, oblegid yr oedd galw mawr amdano, pe na bai ond yn herwydd ei odrwydd; ni ordeiniwyd mohono. Bu f.
16 Rhagfyr 1866
. Di-lun fu erioed yn ei amgylchiadau ar hyd y daith, a dyn od, trwsgl (ond ffraeth), byrbwyll, mor bruddglwyfus nes bron croesi'r ffin i orffwylledd sawl tro. Yn wir, nid yw'r crynodeb uchod o ffeithiau allanol ei fywyd o fawr budd i neb na fyn ddarllen y gyfrol hynod ddiddorol
Hanes Bywyd Robert Tomos Llidiardau
gan
Owen
Jones
,
1869
, sy'n cynnwys llawer o'i ddywediadau.
Awdur:
Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D.,
F.S.A., (1881-1969), Bangor
