Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



SION TUDUR (bu f. 1602 ), bardd .

Bu farw Siôn Tudur nos y Pasg, 3 Ebrill 1602 , a chladdwyd ef yn eglwys plwyf Llanelwy y dydd Llun canlynol, 5 Ebrill . Gan y tystiai yn niwedd ei oes ei fod yr hynaf o'r beirdd, a'i fod yn cwyno wrth Rys Gruffudd o'r Penrhyn , rhywdro cyn 1580 , ei fod yn heneiddio, awgrymir ei eni cyn 1530 . Yn y Wigfair , Llanelwy , yr oedd ei gartref, ac yr oedd yn ŵr bonheddig tiriog , yn hanu o lin Llywarch Howlbwrch . Bu am gyfnod yn y llys yn Llundain , yn ŵr o'r gard i'r frenhines Elisabeth . Canodd fawl a marwnad a gofyn i dros 60 o deuluoedd Gogledd Cymru , ac yn eu plith canodd i bedair cenhedlaeth o Fotryddan , i bedair o Fostyn , ac i dair o Leweni , a'r cyfan bron yn perthyn i'r cyfnod ar ôl 1566 . Byddai'n clera ambell dro, cyn belled ag Abergwili at yr esgob Richard Davies . Urddwyd ef yn ddisgybl Penceirddaidd yn eisteddfod Caerwys , 1568 . Y mae llythyr yn ei law ei hun yng nghasgliad Wigfair yn Ll.G.C. (gw. B.B.C.S. , vii, 112-7). Ei wraig oedd Mallt , merch i Byrs Gruffudd o Gaerwys , ‘ Serjeant at Arms to Henry the Eighth .’ Bu iddynt dri o blant, Thomas , Elizabeth , a Margaret .

Ffynonellau:

  • Archaeologia Cambrensis , 1915 , ‘Robert Parry's Diary';
  • marwnadau i Siôn Tudur yn J.C. , 15;
  • W. J. Gruffydd , Llenyddiaeth Cymru o 1450 hyd 1600 , 1450-1600 , 83-91;
  • argraffodd Owen Jones ychydig o'i waith yn Ceinion Llenyddiaeth Gymreig (1876) .

Awdur:

Dr Enid Pierce Roberts, M.A., D.Litt., Bangor

Atodiadau a chywiriadau:

SIÔN TUDUR ( Bywg. , 859)

Ystyr J.C. yn y llyfr. yw Jesus College MSS.

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54