Y Bywgraffiadur Cymreig



A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



SCUDAMORE (TEULU). Ar y cyntaf un o deuluoedd lleiaf y Mars oedd hwn, wedi ymsefydlu yn Ewias er y 12fed g. Daeth dwy gangen o'r teulu, canghennau Holm Lacy a Kentchurch , i amlygrwydd yng nghwrs amser fel gwŷr tiriog blaenllaw yn hanes modern Sir Henffordd . Ar un cyfnod daeth cangen Kentchurch i gyswllt clos â digwyddiadau yng Nghymru . Yn y 13eg g. daethant i feddu tir yn arglwyddiaeth Abergafenni trwy briodas Syr ALAN SCUDAMORE â merch ac unig aeres arglwydd Troy , sydd heb fod nepell o Drefynwy . Bedair cenhedlaeth yn ddiweddarach priododd gor-ŵyr Syr Alan ag ALICE , un o ferched Owain Glyndŵr .

Pan dorrodd rhyfel Glyndwr allan yr oedd Syr JOHN SCUDAMORE I , mab-yng-nghyfraith Owain , yng ngwasanaeth y brenin ; yn y flwyddyn 1403 ef, yn wir, oedd ceidwad castell Carreg Cennen ar ran y brenin ac am gyfnod gwrthsafodd ymosodiadau Owain . Pa beth bynnag oedd safbwynt Syr John yn ddiweddarach tuag at yr arweinydd Cymreig , rhoes un aelod o'i deulu, sef PHILIP SCUDAMORE , Troy , ei fywyd i lawr dros Owain . Y mae hefyd draddodiad cryf — y traddodiad mwyaf credadwy, efallai, o'r rheini sydd yn delio â blynyddoedd olaf Owain — i Owain dreulio ei ddyddiau olaf ar un o stadau Scudamore , sef Monnington Straddel yn y ‘ Golden Valley .'

Enillodd Syr JOHN SCUDAMORE II , mab ac aer Syr John Scudamore I , enwogrwydd ar ei gyfrifoldeb ei hun fel un o bleidwyr mwyaf cadarn a chyson achos y Lancastriaid yng Nghymru yn ystod Rhyfel y Rhosynnau . Yr oedd gyda Siaspar Tudur [q.v.] ym mrwydr Mortimer's Cross yn 1461 , ac er iddo lwyddo i ddianc a chynnal castell Penfro am gyfnod ar ran Siaspar , yr oedd nifer o'i berthnasau agos, a'i fab hynaf HENRY , yn eu plith, ymhlith y rhai y torrwyd eu pennau i ffwrdd ar ôl y frwydr. Yr oedd yr ail Syr John , fel Siaspar Tudur , ymhlith y rhai na chynigiwyd iddynt y pardwn cyffredinol gan Edward IV , ac er iddo gael addewid na chollai mo'i eiddo pan drosglwyddodd gastell Penfro , fe gymerwyd ei stadau oddi arno yn fforffed maes o law. Priododd â Mawd , merch pleidiwr blaenllaw arall i blaid Lancaster , sef Gruffydd ap Nicolas [q.v.] , Newton , Dynefwr , a thaid Syr Rhys ap Thomas . Dychwelwyd Kentchurch a thiroedd eraill i etifeddion y briodas hon yn ddiweddarach.

Llyfryddiaeth:

  • Bulletin of the Board of Celtic Studies , iv, 928;
  • J. E. Lloyd , Owen Glendower / Owen Glyn Dwr , 1931 ;
  • H. T. Evans , Wales and the Wars of the Roses , 1915 ;
  • Archaeologia Cambrensis , V, xvii, 157;
  • Duncomb , The Heraldry of Herefordshire being a collection of the armorial bearings of families which have been seated in the county at various periods down to the present time. Together with the Commission of the peace for the year 1847. Adapted to form a supplement to Duncumb's county history ;
  • Heraldic Visitations of Wales and Part of the Marches , 1846

Awdur:

Yr Athro Thomas Jones Pierce, M.A., F.S.A., (1905-1964), Aberystwyth