Y Bywgraffiadur Cymreig



A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



SAMUEL , EDWARD ( 1674 - 1748 ), clerigwr, bardd, ac awdur . g. yn Cwt-y-defaid , plwyf Penmorfa , sir Gaernarfon . Daeth i sylw Humphrey Humphreys [q.v.] , esgob Bangor ( hyd 1689 ), a'i cynorthwyodd i gael addysg a'i gymell i baratoi ar gyfer urddau eglwysig. Ymaelododd yng Ngholeg Oriel , Rhydychen , 19 Mai 1693 , fel ‘ pauper puer '; dywedir iddo raddio ( Thomas , St. Asaph ). Cafodd reithoraeth Betws Gwerfil Goch , 4 Tachwedd 1702 , eithr newidiodd honno am reithoraeth Llangar ( 21 Ionawr 1721 ), ac aros yno hyd ei f. ar 8 Ebrill 1748 . Cododd ddau fab yn glerigwyr EDWARD SAMUEL ( 1710 - 1762 ), rheithor Llanddulas , 1735-47 , a dilyn ei dad yn Llangar yn 1748 , a WILLIAM SAMUEL ( 1713 - 1765 ), ficer Nantglyn , 1743-65 , a thad y Dr. David Samwell [q.v.] .

Ysgrifennodd Edward Samuel rai carolau a cherddi; gw. esiamplau yn ( a ) Blodeugerdd , 1759 ; ( b ) Llu o Ganiadau, neu Gasgliad o Garolau a Cherddi … o Gasgliad W. Jones, Bettws Gwerfil Goch ( Croesoswallt , 1798 ); ( c ) Eos Ceiriog , 1823 ; a ( ch ) B.M. Add. MS. 14961 . Cyhoeddwyd pregethau o'i waith, 1731 a 1766 ; eithr ei waith gwreiddiol pwysicaf, efallai, oedd Bucheddau'r Apostolion a'r Efengylwyr ( Mwythig , Thomas Jones , 1704 , ac arg. eraill). Cyhoeddwyd hefyd y cyfieithiadau a ganlyn o'i waith — ( a ) Gwirionedd y Grefydd Gristionogol ( Llundain , 1716 , ac arg. eraill; y gwreiddiol gan Hugo Grotius ); ( b ) Holl Dyledsuydd Dyn ( Amwythig , 1718 ); ( c ) Prif Ddledswyddau Christion, sef Angenrhaid a Mawrlles Gweddi Gyffredin a Mynych Gymmuno ( Mwythig , John Rhydderch , 1722/3 ; arg. 1793 yng Nghaer — o'r gwreiddiol gan William Beveridge , esgob Llanelwy , y rhan gyntaf wedi ei gyflwyno i'r barnwr Robert Price , Giler , sir Ddinbych , a'r ail ran i Watkin Williams Wynne [ sic ], Wynstay [ sic ]; a ( ch ) Athrawiaeth yr Eglwys ( Caerlleon , Roger Adams , 1731 ) — trosiad o ddau waith, y naill gan Peter Nourse a'r llall gan William Wake , archesgob Caergaint . Ceir ffacsimile o lythyr a ysgrifennodd, 1 Mawrth 1703/4 , at Edward Lhuyd yn R. Ellis , Facsimiles of Letters of Oxford Welshmen .

Llyfryddiaeth:

  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Foster , Alumni Oxonienses ;
  • Thomas A History of the Diocese of St. Asaph , i, 44; ii, 138 (arg. newydd darluniedig, 1913 );
  • Eminent Welshmen , 1908 ;
  • Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol Cymru 9273. 14104 (traethawd ar gyfer eisteddfod genedlaethol Corwen, 1919 );
  • Additional Letters of the Morrises of Anglesey (1735-86). Y Cymmrodor , xlix, 1947-9 (mynegai).

Awdur:

Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952), Aberystwyth