ROWLAND
,
DAVID
, neu ‘
Dafydd
Rolant
’
(
1795
-
1862
),
gweinidog hynod gyda'r Methodistiaid Calfinaidd
;
g. yn y
Bala
yn
1795
(bedyddiwyd
11 Mehefin
), yn fab i
David
Rowland
‘y
trumpeter
’ a'i wraig
Jane
Roberts
,
Cwmtylo
,
Llanuwchllyn
; chwaer iddo oedd mam
‘
Ioan Pedr
’ (
John
Peter
) [q.v.]
. Wedi marw ei fam ac yntau'n blentyn, magwyd ef yng
Nghwmtylo
gan ei nain. Bu am ysbeidiau mewn ysgolion, gan gynnwys
ysgol yr Hen Gapel
yn
Llanuwchllyn
, ond
ar y fferm
y bwriodd y rhan fwyaf o'i amser. Dygwyd ef at grefydd gan bregeth o eiddo
Dafydd
Cadwaladr
[q.v.]
, ac ymserchodd y ddau yn ei gilydd. Pregethai i'r gwartheg a'r defaid a oedd dan ei ofal, a dechreuodd
bregethu
'n gyhoeddus
tua diwedd 1815
. Yr oedd ar hyd ei fywyd yn gymeriad gwreiddiol iawn, hynod am aflerwch ei ddiwyg a'i arferion ac odrwydd ei ddywediadau — testun un o'i bregethau enwocaf oedd ‘
milgi cryf yn ei feingefn
’ (
Diarhebion
xxx, 31). Wedi dechrau teithio i
bregethu
, aeth am dymor i ysgol
John
Hughes
yn
Wrecsam
, ond ni newidiodd honno fawr arno. Priododd yn
1822
â
Jane
Jones
,
Nantfudr
,
Trawsfynydd
, ac wedi byw yno ac yn y
Faen Filltir
yn yr un plwyf, cymerth dyddyn y
Pentre
yn
Waun y Bala
yn
1825
, a bwriodd weddill ei fywyd yno. Ordeiniwyd ef yn
1831
. Y wraig a'r gwas a
ofalai am y tyddyn
yn ystod
ei deithiau meithion oddi cartref — pregethai ar hyd ac ar led
Cymru
(bu am rai misoedd yn
1853
yn
Llundain
), ac yr oedd ‘mynd‘ mawr arno; y mae efelychiad (mewn nodau cerddorol) o'i ‘hwyl’ ar tt. 106-8 o'i gofiant. Bu f. ei briod yn
1857
, ac ailbriododd yntau ddiwedd
1858
. Bu f.
24 Chwefror 1862
, a chladdwyd ym mynwent capel y
Llidiardau
.
Llyfryddiaeth:
-
Owen Jones
(a
Robert Thomas
),
Cofiant y diweddar Dafydd Rolant y Bala yn
nghyda detholion o'i bregethau
, Wrecsam, 1863
.
Awdur:
Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D.,
F.S.A., (1881-1969), Bangor
