ROBERTS
,
JOHN ASKEW
(
1826
-
1884
),
hynafiaethydd, awdur, a newyddiadurwr
;
g. yng
Nghroesoswallt
, mab
Samuel
Roberts
,
llyfrwerthwr
. Yn
1848
yr oedd yn ysgrifennu i
Oswald's Well
, cylchgrawn a ddilynwyd yn
1849
gan yr
Oswestry Advertiser
, a gychwynnwyd gan
Askew
Roberts
yn fisolyn, ac wedyn yn wythnosolyn, ac y bu'r cychwynnydd mewn cysylltiad ag ef am 20 mlynedd. Wedi iddo werthu hawlfraint yr
Advertiser
ac ymneilltuo o'r swydd o
olygydd
, parhaodd
Roberts
i gyfrannu i'w golofnau o bryd i bryd hyd
1871
, pryd y dechreuodd
ofalu am y golofn hynafiaethau
, a elwid
Bye-Gones
, a ddaeth i'w chysylltu mwyach ag enw
Roberts
, ac a ymddangosodd am gyfnod hir, gan gael ei hailgyhoeddi yn rhannau chwarterol. Un o'r ysgrifenwyr mwyaf cyson i
Bye-Gones
oedd
W. W. E.
Wynne
,
Peniarth
,
sir Feirionnydd
[q.v.]
,
ysgolhaig
a
hynafiaethydd
y cydweithiodd
Roberts
ag ef i ddwyn allan argraffiad
1878
o lyfr
Syr
John
Wynn
,
Gwydir
, sef
History of the Gwydir Family
. Cyhoeddodd
Roberts
hefyd
Contributions to Oswestry History
1881
;
Wynnstay and the Wynns
,
1876
; a gwaith a gafodd gylchrediad eang, sef
The Gossiping Guide to Wales
. Gydag
Edward
Woodall
golygodd
The Pictorial Itinerary, an Illustrated Guide to the Railways and Coach-Roads of North Wales
(
Oswestry
,
1882
). Ysgrifennai i gyhoeddiadau'r
Shropshire Archaeological Society
a'r
Powys-land Club
. Heblaw'r
Advertiser
cychwynnodd,
1860
,
The Merionethshire Standard
, a ymgorfforwyd yn y
Cambrian News
yn ddiweddarach. Bu f.
10 Rhagfyr 1884
, yn 58 oed.
Llyfryddiaeth:
-
Bye–Gones, relating to Wales and the Border
Counties
,
1884
, 146, 151, 184, 267;
-
Archaeologia Cambrensis
,
1885
. 75-6.
Awdur:
Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952),
Aberystwyth
