RICHARDS
,
THOMAS
(
1687?
-
1760
),
clerigwr ac awdur
;
Yn ôl
Foster
, g. ef yn
Llanychaearn (Cered.)
, yr fab i
Richard
Richards
, ond y mae'n bosibi ei fod yn aelod o
deulu
Richards
,
Coed
, gerllaw
Dolgellau
(gw.
Richards
,
Caerynwch
). Cafodd ei addysg yng
Ngholeg Iesu
,
Rhydychen
(ymaelodi
27 Mawrth 1708
, yn 19
oed, graddio yn
1711
); dywedodd
Dr.
Trapp
,
athro barddoniaeth
ym
Mhrifysgol Rhydychen
, ei fod yn ystyried
Richards
y
bardd
Lladin
gorau er adeg
Fyrsil
. Dewiswyd ef yn
rheithor
y
Drenewydd
,
sir Drefaldwyn
,
1713
, yn
ganon
Llanelwy
,
1718
, ac yn
rheithor segur-swydd
Llansannan
yn
1720
(a
Phennant Melangell
,
1725
); cafodd
reithoraeth
Llanfyllin
yn
1718
a'i chadw hyd y bu f. a'i gladdu yno yn
1760
.
Cyfieithodd
yn
Gymraeg
amryw o ganeuon poblogaidd
Lloegr
, cyhoeddodd farwnad
Ladin
i'r
frenhines
Caroline
(
London
,
1737
),
Pregeth ar S. Luc ii, 10, 11
(
London
,
1727
), a phregeth a draddododd ar
28 Ebrill 1732
, yn y
Drenewydd
, ar farw
Lady
Pryce
, gwraig
Syr
John
Pryce
,
Newtown Hall
(
1732
). Cyhoeddwyd yn
Philosophical Transactions of the Royal Society
lythyr ganddo ar bwnc y tân a fu ym
Morfa Harlech
,
1694
. Yr oedd erbyn
1759
yn aelod gohebol o
Gymdeithas y Cymmrodorion
(a ffurfiwyd ym mis
Medi 1751
). Eithr ei waith mwyaf adnabyddus, serch ei fod yn brin, ydyw ei gân dychan, yn
Lladin
, wedi ei theitlo
Χοιροχωρογραφία sive Hoglandiae Descriptio
(
London
,
1709
), a ysgrifennwyd i wrthateb i
Muscipula
(
London
,
1709
), llyfryn gan
E.
Holdsworth
yn difrïo
Cymru
a'i phobl. Cyhoeddodd hefyd wrthateb arall, gyda fersiwn
Saesneg
o dan y teitl
Hogland: or a description of Hampshire. A Mock Heroic Poem in answer to Mr. Holdsworth's Muscipula
(
London
,
1709
) (ail arg. yn
1728
). Rhydd
J. H.
Parry
(yn
The Cambrian Plutarch
, 344) hanes y modd y bu i
Richards
ymgymryd â'r gwaith o ateb y
dychanwr
Seisnig
.
Llyfryddiaeth:
-
Foster
,
Alumni Oxonienses
;
-
R. Williams
,
Montgomeryshire Worthies
, ail arg.,
1894
;
-
Thomas
,
A History of the Diocese of St.
Asaph
, i, 365, 547; ii, 56, 234, 264;
-
‘Dictionary of Welsh Biography.’ 27
cyf., N.L.W. MSS. 9251–77
.
Awdur:
Syr William Llewelyn Davies, M.A., LL.D., F.S.A. (1887-1952),
Aberystwyth
