Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

OWEN , HUGH ( 1575? - 1642 ), Gwenynog , cyfieithydd ; g. tua 1575 yn fab i Owen ap Hugh ap Richard , perchennog stad fechan Gwenynog ym mhlwyf Llanfflewyn , Môn . Nid oes sicrwydd iddo erioed fod mewn prifysgol, ond dywedir ei fod yn hyddysg, nid yn unig yn y gyfraith, ond mewn mwy nag un o ieithoedd tramor, ‘ yr hyn ni ddyscodd gan nebyn Athro arall ond efe ei hun gartref yn ei studi ei hunan .’ Yn ystod chwarter cyntaf y 17eg g. gweithredai am dymor fel goruchwyliwr ar stad Bodeon , a rhwng 1614 a 1618 bu ganddo ran lled amlwg yn achosion milwrol yr ynys fel capten cartreflu (‘trainband’) cwmwd Talybolion . Rhywbryd yn y cyfnod hwn penderfynodd droi at Eglwys Rufain , a thua 1622 gadawodd ei gartref a'i deulu ac aeth yn ysgrifennydd i'r arglwydd Herbert yn Worcester House , Llundain . Yn 1627 symudodd gyda'i feistr i gastell Rhaglan pan etifeddodd Herbert iarllaeth Worcester . Parhaodd yng ngwasanaeth yr iarll hyd tua chanol 1640 , pryd yr ymddengys iddo ymneilltuo i fyw yn ardal abaty Tintern , ac yno, ym mhlwyf Chapel Hill , y bu f., rhywdro rhwng Mawrth a Gorffennaf 1642 . Hyd y gwyddys, ni ddychwelodd i Fôn ond ar un achlysur yn unig, a hynny am ysbaid byr tua chanol haf 1624 . Priododd ag Elisabeth , ferch Thomas Bulkeley o'r Groesfechan , a bu iddynt ddau fab a saith o ferched. Yr oedd yn ewythr i William Griffith , D.C.L. , canghellor Bangor a Llanelwy [q.v.] , ac i George Griffith , D.D. , esgob Llanelwy [q.v.] .

Cofir amdano'n bennaf fel awdur Dilyniad Crist , y cyfieithiad cyntaf yn Gymraeg o De Imitatione Christi Thomas à Kempis , a olygwyd ac a gyhoeddwyd yn 1684 gan ei fab Hugh , yr offeiriad Jesiwitaidd a adwaenir yn well fel y tad John Hughes [q.v.] . Dywed Hughes yn y cyflwyniad i Dilyniad Crist i'w dad gyfansoddi ‘ amryw Draethodau duwiol, a phan nid oedd efe etto ond 27 oed ef a gyfieithodd yn Gymraec Lyfr y Resolusion … a gwedi hyny Vincentius Lirinensis , y rhai ysgatfydd a gant ryw amser weled y goleuni cyhoedd .’

Llyfryddiaeth:

J. H. Davies yn Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion , 1897-8 , 13-15;
W. Llewelyn Williams , ibid., 1901-2 , 136-44;
Y Cymmrodor , xvi, 176-7;
Journal of the Welsh Bibliographical Society , I, ii, 59-62;
T. Llechid Jones , ibid., III, iv, 145-51; III, v, 204-19;
A. O. Evans , ibid., IV, i, 15-6;
E. G. Jones yn Trafodion Cymdeithas Hynafiaethwyr a Naturiaethwyr Môn , 1938 , 42-9;

Awdur:

Emyr Gwynne Jones, M.A., (1911-72), Bangor