MORUS DWYFECH
, neu
MORUS ap DAFYDD ab IFAN ab EINION
(
fl.
c.
1523-1590
),
bardd
,
o
Eifionydd
neu o
Lŷn
, a gymerodd ei enw, y mae'n debyg, oddi wrth yr
afon Dwyfech
(
Dwyfach
heddiw). Cafodd ei drwydded yn
eisteddfod Caerwys
,
1523
. Ni wyddys lawer o fanylion am ei fywyd, ond awgrymir iddo ddal perthynas agos â theulu
Talhenbont
cyn iddo fynd fel
bardd teulu
i
Gefnamwlch
. Ymddengys iddo gyfyngu ei deithiau clera i
Wynedd
; canodd i'r rhan fwyaf o deuluoedd bonheddig y cylch, ac yn eu plith rai
Cefnamwlch
,
Clenennau
,
Ystumcegid
,
Talhenbont
,
Plas Du
,
Glyn Dwyfech
,
Castellmarch
,
Llwyndyrys
,
Bodfel
,
Glynllifon
,
Trefeilir
, a
Gwydir
. Gadawodd hefyd lawer o gerddi ar
amrywiol destunau eraill, yn cynnwys cywyddau dychan, cywyddau ac englynion i ferch, amryw englynion yn cynnwys rhai crefyddol, un i'w wraig ei hun, rhai ateb i
Huw Arwystl
ac hefyd i
Wiliam Llŷn
, un i dref
Caernarfon
, ac un arall i
Nefyn
. Gwnaeth ei ewyllys ar ffurf tri englyn. Ynddi dymunai ei gladdu ym
Mhenllech
, ac ymddengys oddi wrth gywyddau marwnad a gyfansoddodd
Siôn
Phylip
a
Huw Pennant
i'r
bardd
iddo gael ei ddymuniad.
Llyfryddiaeth:
-
Owen Owens
, ‘Gweithiau Barddonol Morus Dwyfech’ (traethawd M.A. Prifysgol Cymru, 1944, yn Ll.G.C.).
Awdur:
Miss Ray Looker, (Mrs Ray Morgan), Caerdydd / Rhymni
