LLEWELYN
,
SION
(
1690
-
1776
),
bardd
;
g.
30 Tachwedd 1690
yn
Cefn Coed y Cymer
, plwyf
Vaynor (y Faenor Wen)
,
sir Frycheiniog
. Ychydig addysg a gafodd; dysgodd ddarllen
Cymraeg
, ond ni wyddai ddim
Saesneg
. Ac eto cyhoeddodd y
bardd
hunan-ddiwylliedig hwn gyfrol o'i farddoniaeth a'i emynau a fu mor boblogaidd nes y bu raid cael pedwar (pump?) argraffiad ohoni; teitl argraffiad
1791
ydyw
Difyrrwch diniwaid … Sef deunaw o Ganiadau … Gyd a Naw o Hymnau duwiol
.
Yn 18 oed daeth yn aelod yn
hen gapel Cwmyglo
ar ochr y mynydd rhwng
Merthyr Tydfil
ac
Aberdâr
.
Arminiad
oedd y
bardd
, fel ei
weinidog
,
Roger
Williams
, a thrwy ei ganeuon gwnaeth lawer i wrthweithio dylanwad y syniadau
Calfinaidd
a goleddid gan rai o grefyddwyr y cylch. Yn
1747
symudodd yr
Arminiaid
i gapel newydd, yr
Hen Dŷ Cwrdd
yn
Cefn
, a daeth y
bardd
yn
ddiacon
cyntaf yr eglwys newydd honno.
Gof
ydoedd wrth ei alwedigaeth, eithr dywed un llawysgrif ei fod yn
wehydd
. Bu f.
1 Ionawr 1776
a'i gladdu yn nhir yr
Hen Dŷ Cwrdd
; rhoddwyd carreg goffa yn y capel ar
17 Awst 1947
. Ŵyr iddo oedd
William
Harri
,
Garw Dyle
,
Penderyn
[q.v.]
.
Llyfryddiaeth:
-
T. Lewis
,
Hanes Hen Dy Cwrdd, Cefn Coed y Cymer
,
1947
,
1947
;
-
W. Morgan
,
The Illustrated Vaynor handbook containing
photographic views of Vaynor, Cefn Coed, Pontsarn and
Morlais Castle, with the history and folk-lore of the
parish
, 1893
,
1893
;
-
Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol
Cymru
1159, 2196-7;
-
W. Rowlands
,
Llyfryddiaeth y Cymry
, Llanidloes,
1869
;
-
C. Ashton
,
Hanes Llenyddiaeth Gymreig, 1651–1850
.
[1893?]
;
-
Y Drysorfa Gynnulleidfaol
, Abertawe,
1843-1851
,
1845
.
Awdur:
Watkin William Price, M.A., (1873-1967), Aberdâr
