Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



KNIGHT , HENRY HEY ( 1795 - 1857 ), clerigwr a hynafiaethydd ;

g. yn Tewkesbury (bedyddiwyd ef yno 22 Hydref 1795 ), yn drydydd mab i Robert Knight ( 1764 - 1819 ), ficer Tewkesbury (gyda Bayton, Worcs. ) o 1792 hyd 1818 ; yr oedd ei fam, Harriett Mercy Knight ( 1769? - 1846 ) yn ŵyres i'r diwinydd Ymneilltuol enwog Philip Dodderidge ; cafodd Robert Knight o leiaf bedwar mab a phedair merch o'i ddwy briodas, a H. H. Knight oedd y mab cyntaf o'r ail. O Fryste yr hanoedd tylwyth Knight o Landidwg ; trwy briodas yn 1708 yr etifeddodd glwm o faenorydd o gwmpas Trenewydd Notais ym Morgannwg ( Sger , Llandidwg , Notais , ac eraill), a berthynai cyn hynny i deulu Lougher . Bu farw ficer Tewkesbury o flaen ei frawd a oedd yn ben y teulu, ond etifeddwyd y tiroedd yn ei le gan ei fab, yntau'n Robert ac yntau'n glerigwr (bu'n rheithor Trenewydd Notais , 1818-54 ), yn 1825 — gwerthodd ef lawer o'r tiroedd wedyn, ond deil ei ddisgynyddion i fyw yng Nghwrt Llandidwg .

Bu H. H. Knight yng ngholegau Merton ac Exeter yn Rhydychen , graddiodd yn y dosbarth blaenaf yn y clasuron yn 1817 , a bu'n gymrawd o Goleg y Frenhines o 1820 hyd 1827 . Ar y dydd olaf yn 1826 , sefydlwyd ef yn rheithor Castell Nedd , a gwasnaethodd yn ddiwyd yno hyd Ragfyr 1854 , pryd yr olynodd ei hanner-brawd hŷn nag ef ym mywoliaeth (deuluol, i bob pwrpas) Trenewydd Notais . O hynny allan, Cwrt Notais oedd ei breswyl wastadol — eisoes er tua 1830 edrychai ar y tŷ hwnnw fel ei gartref — ac yno y bu farw'n ddibriod ar 30 Medi 1857 . Aeth y fywoliaeth wedyn i'r pedwerydd o'r brodyr, EDWARD KNIGHT ( 1806? - 1873 ), a breswyliai yntau yng Nghwrt Notais sydd eto yn nwylo disgynyddion ei ferch. Daeth chwaer (hynaf) y tri brawd, ANNE KNIGHT ( 1794 - 1825 ), yn wraig i'r Parch. John Blackmore , ac felly'n fam i'r nofelydd Richard Doddridge Blackmore . Bwriai hwnnw yn ei ieuenctid lawer o'i amser yng Nghwrt Notais gyda'i ewythr H. H. Knight ; darluniodd ef yn un o'i nofelau, a chafodd lawer o arian ar ei ôl. Yng Nghwrt Notais y dechreuodd Blackmore sgrifennu The Maid of Sker , ac â'r gymdogaeth honno y mae a fynno llawer o'r stori.

Fel hynafiaethydd yr haedda H. H. Knight ei gofio. Yr oedd yn un o aelodau cyntaf a mwyaf gweithgar Cymdeithas Hynafiaethau Cymru , ac yn awdur amryw draethodau hynafiaethol (rhestr yn Phillips , Hist. of the Vale of Neath , 115); y pwysicaf o'r rhain yw'r papur gwerthfawr, ‘ An Account of Newton Nottage ’ ( Arch. Camb. , 1853 , 90-8, 161-80, 229-62), sy'n adrodd hanes Llandidwg a thiroedd eraill y Twrbiliaid , y Lougheriaid , a'r Knights .

Ffynonellau:

  • Cofnodion plwyfol Tewkesbury a Threnewydd Notais;
  • Foster , Alumni Oxonienses ;
  • Thomas Nicholas , The History and Antiquities of Glamorgan ;
  • Oxford Dictionary of National Biography , atodiad cyntaf, dan ‘ Blackmore, R.D. ’;
  • Y Llenor , Hydref 1949 ;
  • gwybodaeth gan Mr. Henry Knight o Gwrt Llandidwg.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54