Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



KELSALL , JOHN ( fl. 1683-1743 ), Crynwr a dyddiadurwr ;

g. yn Llundain yn 1683 . Daeth i Gymru yn 1702 , a chadwai ysgol (yr oedd wedi cael addysg dda) yn Nolobran , Maldwyn , gan weithredu hefyd fel clerc yn y gwaith haearn yno dan y Lloydiaid — gw. yr ysgrif ar deulu Lloyd , Dolobran . Bu yng ngwasanaeth y teulu hyd tua 1743 , ac anfonid ef hwnt ac yma ynglŷn â'u busnes haearn, e.e. bu'n arolygu eu gwaith yng nghyffiniau Dolgellau yn 1714-20 , a thrachefn (yn ysbeidiol) yn 1729-36 . Aeth yn ôl yn y byd tua diwedd ei oes, ac wedi crwydro i Fryste ac Iwerddon disgynnodd yng Nghaerlleon Fawr , lle y clywir ddiwethaf amdano. Caiff ei le yn y Geiriadur hwn yn herwydd y dyddiaduron helaeth a gadwodd, sydd heddiw yn y ‘ Friends' House ' yn Llundain , gyda chyfrol o brydyddiaeth a sgrifennodd rhwng 1702 a 1743 . Bylchog yw'r dyddiaduron rhwng 1699 a 1712 (er hynny, y mae mynegai i'r rhannau coll ar gael), ond o hynny hyd 1743 (Mai) y maent yn gyflawn. Ac y maent yn ffynhonnell werthfawr, nid yn unig ar helbulon y Lloydiaid ond hefyd ar hanes y gweithiau haearn yng Ngogledd Cymru ac ar hanes y Crynwyr yn y cyfnod hwnnw. Argraffodd Edward Griffith o Ddolgellau [q.v.] ddetholion ohonynt yn Wales (O.M.E.) , ii — gw. hefyd Trans. Caerns. Hist. Soc. , 1940 , 75-6. Cyhoeddodd Kelsall hefyd lyfr, The Faithful Monitor , 1726 . Ni wyddys pa bryd y bu farw.

Ffynonellau:

  • Y dyddiaduron.

Awdur:

Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D., F.S.A., (1881-1969), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54