Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



KADWALADR ( CADWALADER ), SION , JOHN , SIONYN ; baledwr ac anterliwtiwr a gyfansoddai yn nechrau hanner olaf y 18fed g.

O blwyf Llanycil , ger y Bala , yr oedd yn ôl Ioan Pedr ( N.L.W. MS. 2629 ). Disgrifia ei hun (yn ei anterliwt Gaulove , 125) fel ‘ dynan go brydd heb chwaer na brawd, anystwyth dlawd yn wastad .’ Tystiolaethir mewn baled ganddo ( Bibliography of Welsh Ballads , No. 73) ac yn ei anterliwt Einion , ac mewn marwnad iddo (yn N.L.W. MS. 2629 ) iddo ddioddef ei dransportio i'r America am saith mlynedd. Yn ôl Ioan Pedr ei drosedd ydoedd lladrata hanner coron. Ymddengys mai ar ei ddychweliad y cyfansoddodd ei anterliwtiau. (1) Einion a Gwenllian ( N.L.W. MS. 522 ); ni raid derbyn yr awgrym mai ar y cyd â Huw Jones o Langwm y'i hysgrifennwyd. Cynigir tua 1756 fel dyddiad cyfansoddi. (2) Gaulove a Clarinda ; cyfansoddwyd rhwng 1756 a 1762 ( N.L.W. MS. Cwrtmawr 39 ). (3) Y Brenin Dafydd a Gwraig Urias ; cyfansoddwyd gyda Huw Jones o Langwm ac argraffwyd yng Nghaer tua 1765 . Ei nodweddion fel anterliwtiwr yw bywiogrwydd ei olygfeydd a'i ysmaldod miniog. Nid yr un yw â'r John Cadwaladr y ceir dwy faled o'i waith yn Beirdd y Berwyn (‘ Cyfres y Fil ’).

Ffynonellau:

  • G. G. Evans , ‘Yr Anterliwd Gymraeg’ (traethawd Prifysgol Cymru, 1938 ).

Awdur:

Gruffydd Glyn Evans, M.A., Y Drenewydd, Maldwyn

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54