JONES
,
THOMAS
(
1810
-
1849
),
cenhadwr cyntaf y Methodistiaid Calfinaidd
ar
fryniau Khasia
;
g.
24 Ionawr 1810
, yn fab i
Edward
a
Mary
Jones
,
Tan-y-ffridd
,
Llangynyw
. O fod yn
saer troliau
, aeth yn
felinydd
i
felin Llifior
,
Aberriw
. Dechreuodd
bregethu
tua
1835
, ac yr oedd yn un o ddisgyblion cyntaf
Coleg y Bala
(
1837
). Rhoes ei fryd ar fod yn
genhadwr
, a chynigiodd ei wasanaeth i
Gymdeithas Genhadol Llundain
; ni fynnai honno iddo (yn herwydd ei iechyd bregus) fynd i'r
India
, a gwrthodai yntau fynd i
Dde Affrica
. Canlyniad uniongyrchol yr anghydweld hwn fu sefydlu cenhadaeth dramor y
Methodistiaid Calfinaidd
(
1840
); ordeiniwyd
Thomas
Jones
, ac wedi tymor byr o hyfforddiant meddygol yn
Glasgow
hwyliodd i'r
India
ym mis Tachwedd, a chyrraedd
Calcutta
fis
Ebrill 1841
. Ganol
1841
ymsefydlodd yn
Cherrapunjee
. Dysgodd yr iaith
Khasi
; efe, hyd y gwyddys, fu'r cyntaf i'w rhoi ar glawr, a chyfieithodd
efengyl Matthew
a nifer o holwyddoregau. Bu f. ei briod yn
1845
, ac ailbriododd yntau'n groes i farn llywodraethwyr y genhadaeth; ni chytunai'n rhy dda chwaith â'r
cenhadon
eraill a oedd wedi eu hanfon drosodd o
Gymru
. Rhwng popeth, rhoes heibio ei genhadaeth (
1847
) a chymryd at
drin y tir
. Dirywiodd ei iechyd yn gyflym, ac ni lwyddodd yn ei amgylchiadau chwaith. Bu f. yn
Calcutta
,
16 Medi 1849
, a chladdwyd yn y
fynwent Sgotaidd
yno.
Llyfryddiaeth:
-
J. Hughes Morris
,
Hanes Cenhadaeth Dramor y Methodistiaid
Califinaidd Cymreig hyd ddiwedd y flwyddyn 1904
,
Caernarfon, 1907
Awdur:
Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D.,
F.S.A., (1881-1969), Bangor
