IORWERTH BELI
,
bardd
, yn canu yng
Ngwynedd
yn
gynnar yn y 14eg g.
Canodd awdl i
esgob Bangor
(
Myv. Arch.
, 317-8) ‘i ymliw ag ef am esgeuluso
beirdd
a mawrhau
cerddorion
.' Llinynnir toddeidiau yn y gerdd hon, ac yn ôl
Cerdd Dafod
, 339, awdl a ganwyd yn
1322
yw'r gynharaf y gellir ei dyddio lle y gwneir hyn. Yn awdl
Iorwerth Beli
, ceir cipdrem ar gyflwr a safbwynt
beirdd
y cyfnod wedi cwymp
Llywelyn
. Bellach y mae'r
beirdd
a ymfalchïai yn nhraddodiad y penceirddiaid yn troi at yr
esgob
, gan ddisgwyl iddo ef mwyach ymddwyn fel ‘
Pendefig, gwledig gwlad y Brython
,' a chan ei atgoffa o urddas y
bardd
yn llys
Maelgwn
gynt. Ond nid yw'r
esgob
yn dewis cynnal y traddodiad hwn o gwbl. Esgeulusa
feirdd
, a rhydd urddas a dillad gwych ar ‘
wehilion
' cerdd, ac i ‘
iangwyr Saeson
,' gyda'u ‘
dwrdd clustiau
,' eu ‘
cân berchyllson debyg
,' eu cyrn a'u tabyrddau, ac fe'u perchir am wybod
Saesneg
. Rhaid felly bod yr
esgob
yr edliwid hyn iddo yn
Gymro
, ond yn gefnogol i
Saeson
a'u difyrrwch. Canwyd yr awdl felly, gellid meddwl,
cyn 1327
, a'r tebyg yw mai yn ystod esgobaeth
Anian Sais
y gwnaed, sef
rhwng 1309 a 1327
.
Llyfryddiaeth:
-
The Myvyrian Archaiology of Wales
, , a
,
1801–7; arg. arall, 1870
, 317-8.
Awdur:
David Myrddin Lloyd, M.A., (1909-81), Aberystwyth / Yr Alban
