INGRAM
,
JAMES
(bu f.
1788
),
cynghorwr gyda'r Methodistiaid Calfinaidd, a gweinidog gyda'r Annibynwyr wedyn
;
ni wyddys pa bryd y g. ef, ond ei gartref oedd
Cefn Brith
ym mhlwyf
Cefn-llys
,
sir Faesyfed
(
Cylch. Cymd. Hanes M.C.
, xxxv, 47). Daeth yn llencyn dan ddylanwad
Howel
Harris
, ac ym mis
Tachwedd 1742
(ibid., xxxv, 24) yn
Errwd
, cytunwyd iddo fod yn
glerc
a chydymaith i
Harris
ar ei deithiau; efe, ar ôl
1743
, a
gadwai gofnodion y sasiynau
,
ac y mae llawer o'i waith fel
copïydd llythyrau
Harris
i'w weld ym mhapurau
Trefeca
. Cynghorai hefyd; yn wir, fe'i cofir yn bennaf am yr helynt a fu pan
gipiwyd ef i'r fyddin
yn
1744
(
Tadau Meth.
, i, 222-3) — ffurf ar erlid
cynghorwyr Methodistaidd
oedd hon, oblegid gan nad oedd
Ingram
yn fawr talach na phum troedfedd, nid oedd mewn gwirionedd yn atebol i ofynion byddin na llynges; ar ôl cryn ymdrechion gan
Harris
a
Marmaduke
Gwynne
[q.v.]
a'r
iarlles Huntingdon
ac eraill, rhyddhawyd
Ingram
ac ailddechreuodd
gynghori
. Y mae yng
nghasgliad Trefeca
ryw ddeugain o lythyrau a basiodd rhyngddo ef a
Harris
ac eraill, yn ymestyn o
Ionawr 1743 hyd Orffennaf 1750
. Ni lynodd wrth
Harris
yn yr ymraniad — yn wir, y mae'r ohebiaeth rhyngddynt yn prinhau o
1747
ymlaen. Dywed cofnod
Morafaidd
yn
Hwlffordd
(
Cymm.
, xlv, 34) iddo fynd at yr
Annibynwyr
a marw'n
weinidog Annibynnol
yn
Llwydlo
. Ysywaeth, gedy'r cofnod hwn fwlch o gryn ugain mlynedd yn ei hanes, oblegid
gweinidog Annibynnol
Llwydlo
(
Corve Street
) ar y pryd oedd
Jenkyn
(neu
Jenkins
—
Cymro
, gyda llaw), ac yn ôl dyddlyfr cynulleidfa
Forafaidd
Llanllieni
(
Traf. Cymd. Hanes Bed.
, 1935, 16), yn
1770
y bu hwnnw f.; yna (
Elliot
,
Congregationalism in Shropshire
, 102), ‘
the next pastor was Mr. Ingram of
Maesgronnin
,
Brecon
[
Maesyronnen
ym
Maesyfed
]; this pastor d. in
1788
, and was buried in the chapel yard.
' Nid oedd
Ingram
, fodd bynnag, yn ‘
weinidog
' ym
Maesyronnen
, oblegid y mae olyniaeth bugeiliaid yr eglwys honno'n weddol ddifwlch
rhwng 1748 a 1775
(
H. Egl. Ann.
, ii, 528) heb unrhyw sôn amdano ef. Tebyg mai aelod o'r eglwys (
led-Fethodistaidd
) honno oedd
Ingram
, ac y byddai'n
pregethu'n gynorthwyol
ynddi ac yn yr ardaloedd cyfagos.
Awdur:
Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D.,
F.S.A., (1881-1969), Bangor
