IEUAN DEULWYN
(
fl.
c.
1460
),
bardd
;
brodor o
Gydweli
,
sir Gaerfyrddin
. Cadwyd llawer o'i waith mewn llawysgrifau, y rhan fwyaf ohono yn gywyddau i gylch eang o foneddigion cyfoes. Yn eu plith ceir rhai i
Wiliam
,
iarll Penfro
, a'i frawd
Syr
Rhisiart
Herbert
, a
laddwyd
ym
mrwydr Banbury
(
1469
), ac i fab ifanc
Syr
Rhisiart
, i
Dr.
Siôn
Morgan
,
esgob Tyddewi
,
Wiliam
Siôn
o
Lanegwad
,
Dafydd Llwyd ap Gwilym
o
Gastell Hywel
,
Llywelyn ap Dafydd ab Einion
o
Lanllawddog
a'i deulu,
Siôn ap Dafydd
o'r
Llys Newydd
, a
Siôn
Lewys
a'i dad o
Brysaddfed
ym
Môn
. Canodd gywyddau crefyddol a serch, a hefyd gywydd ymryson i
Bedo Brwynllys
. Yr oedd
Ieuan
yn
bleidydd poeth i wŷr York
, ac un o'r pethau y mae'n ei ddannod i
Bedo Brwynllys
yw ei fod ‘yn chwarae'r ffon ddwybig yn y mater hwn. Cedwir cywydd marwnad
Hywel Rheinallt
(neu
Hywel ap D. ab Ieuan ap Rhys
, yn ôl un llawysgrif — gw.
Mynegai
) iddo ef a'r tri bardd,
Dafydd Nanmor
,
Deio ab Ieuan Du
, a
Tudur Penllyn
; cadwyd hefyd gywydd marwnad
Tudur Aled
i
D. ab Edmwnd
,
Rhys Nanmor
, a
Ieuan Deulwyn
.
Llyfryddiaeth:
-
Jones
a
Lewis
,
Mynegai i Farddoniaeth y Llawysgrifau
, a
,
1928
;
-
Llawysgrif Bodewryd yn Llyfrgell Genedlaethol
Cymru, Aberystwyth
. 1 (248);
-
Llawysgrifau Brogyntyn yn Llyfrgell
Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.
1 (191), 2 (377-83, 534-5), 6 (211b, 224b);
-
Llawysgrifau Cwrtmawr yn Llyfrgell Genedlaethol
Cymru, Aberystwyth
. 129 (121, 193, 214), 448 (114);
-
Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol
Cymru
16 (53), 552 (107), 727 (26), 728 (45), 832 (14), 836 (44), 1246 (165, 409), 1553 (126, 150, 257), 2026 (111b), 4710 (259, 267), 5269 (169, 210, 214), 5272 (86), 6511 (181-8, 196b, 277b). 6681 (454), 10893 (77, 90), 13063 (59b, 75b), 13068 (119), 13070 (183), 13079 (56), 13167 (161, 163);
-
Swansea Manuscript
. 1 (324);
-
Ifor Williams
,
Casgliad o waith Ieuan Deulwyn o wahanol
ysgriflyfrau
, Bangor, 1909
,
1909
;
-
Rhys Jones
,
Gorchestion Beirdd Cymru
, 1773,
1864
,
1773
;
-
Cymru yn hanesyddol, parthedegol, a
bywgraphyddol
, 1875
;
-
J. Davies
,
Antiquæ linguæ Britannicæ et linguæ Latinæ,
dictionarium duplex
, 1632
;
-
G. J. Williams
,
Traddodiad Llenyddol Morgannwg
,
1948
(mynegai).
Awdur:
Miss Ray Looker, (Mrs Ray Morgan), Caerdydd / Rhymni
