GWYNNE
,
SACKVILLE
(
c.
1751
-
1794
),
aelod o dylwyth mawr
Gwynniaid
Glanbrân
ger
Llanymddyfri
(aeth y plas ar dân ers tro mawr, ond erys ei adfeilion); am y teulu'n gyffredinol
gw. dan ‘
Gwynne
o
Lanelwedd
.’ Yn ôl
W. R.
Williams
(
Old Wales
, iii, 286-8), fe'i g.
tua 1751
— os felly, y mae'r cyfeiriadau ato, yn
Llyfr Cerdd Dannau
a llyfrau
Cymraeg
eraill, fel ‘hen fonheddwr,’ braidd yn gamarweiniol. Priododd, yn
Nulyn
yn
1772
, â merch i un o denantiaid
Glanbrân
, heb i'w dad wybod, ac am hynny gadawyd rhan o'r stadau i'w frawd iau (
1774
). Bu f ei wraig yn
1787
; ailbriododd yntau yn
1793
, ond bu farw yn
1794
cyn geni merch iddo yn Awst yn y flwyddyn honno. Hynodrwydd
Sackville
Gwynne
oedd ei
hoffter o'r delyn
. Tystia
‘
Bardd y Brenin
’ ei fod yn un o'r ddau
ganwr gorau yn ei ddydd ar y delyn deires
. Yr oedd hefyd yn
noddwr telynorion
— gw. e.e. dan
‘
Wood
’
; ac yng
Nglanbrân
y bwriodd y
gwneuthurwr telynau
John
Richards
(
1711
-
1789
) o
Lanrwst
ei flynyddoedd diwethaf (yn
Llanfair-ar-y-bryn
y mae ei fedd). Fel y gwelir yn yr ysgrif
‘
Wood
,’
daliodd nawdd
telynorion
yng
Nglanbrân
dan etifedd ysblennydd ac afradus
Sackville
Gwynne
, o'r un enw ag ef.
Awdur:
Yr Athro Emeritus Robert Thomas Jenkins, C.B.E., D.Litt., Ll.D.,
F.S.A., (1881-1969), Bangor
