GWYNNE
(
GWINNE
,
GWYN
, neu
WYNNE
),
ROBERT (JOHNS)
(
fl
.
1578
),
cenhadwr ac awdur Pabyddol
;
y mae'n debyg ei fod o deulu
Bodvel
[q.v.]
— efallai ei fod yn fab i
John Wyn ap Hugh
gan ei fod yn ei alw ei hun yn un o'i ysgrifeniadau yn ‘
Robert Johns gwyn
.’ Aeth i
Goleg Corpus Christi
,
Rhydychen
, a graddio'n
B.A.
yn
1568
. Tua thair blynedd wedi hynny fe'i perswadiwyd gan ei gymydog
Robert
Owen
,
Plas Du
,
sir Gaernarfon
[q.v.]
, i beidio â mynychu gwasanaeth
Eglwys Loegr
a dianc dros y môr. Aeth i
seminari Douay
yn
1571
yng nghwmni
Thomas
Crowther
,
Cymro
o esgobaeth
Henffordd
a raddiodd yn
Rhydychen
tua'r un adeg ag yntau a thua'r amser y graddiodd
Robert
Owen
hefyd. Cymerodd ei
B.D.
ac ordeiniwyd ef yn
offeiriad
yn
1575
a chafodd ei anfon i'r genhadaeth yn
Lloegr
y flwyddyn ddilynol. Aeth yn syth i'w ardal enedigol a rhoddwyd lloches iddo yn yr ystafell ddirgel yn
Plas Du
gan
Thomas
, brawd
Hugh
Owen
. Yn gynnar iawn daeth newyddion i
Douay
am lwyddiant eithriadol ei genhadaeth, yn enwedig ymysg gwragedd yr ardal, ac am ddiflastod yr
esgob
,
Nicholas
Robinson
[q.v.]
, pan geisiodd hwnnw ddyfod â chyngaws yn erbyn y dychweledigion. Ysgrifennodd lawer yn
Gymraeg
er mwyn lledaenu ei ffydd, gan gyfieithu
Christian Directory
Robert
Parsons
(
Llyfr y Resolusion
); awgrymwyd mai efe ydoedd
awdur
y farwnad ffyrnig i
Wilym
o Orange
(bu f.
1584
), y dywedir hefyd mai
Richard
Gwyn
[q.v.]
a'i hysgrifennodd. Yn
1578
, pan nad oedd mwyach ddim
esgobion Pabaidd
wedi eu gadael yn rhydd yn
Lloegr
, rhoes y
pab
Gregory
XIII
ryw gymaint o awdurdod esgobol iddo dros y cyfnod arbennig hwnnw. Ni wyddys ddim am ei hanes diweddarach, ond ymddengys ei fod yn fyw yn
1591
.
Llyfryddiaeth:
-
Foster
,
Alumni Oxonienses
, i, 624;
-
Wood
,
Athenae Oxonienses
, 1813–20
(gol.
Bliss
), i, 586;
-
Oxford Historical Society
, i, 271;
-
First Douay Diary
and
The Second Douay Diary
, 5,7,24 100 108, 259, 288;
-
Adroddiadau'r ‘Historical
Manuscripts Commission,’
, ii, 309;
-
Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y
Cymmrodorion
,
1936
, 117; 1937, 117-8, 128;
-
Oxford Dictionary of National
Biography
, xxiii, 399.
Awdur:
Athro Emeritus Arthur Herbert Dodd, M.A., (1891-1975), Bangor
