GRUFFYDD ap RHYDDERCH ap IESTYN
(bu f.
1055
),
brenin
.
Pan feddiannwyd y
Deheubarth
gan
Gruffydd ap Llywelyn
[q.v.]
yn
1044
, rhoddwyd ynni newydd i wrthwynebiad y De; gan arweiniad
Gruffydd ap Rhydderch
; felly adenillodd ei hannibyniaeth yn
1045
. Rhoddodd
Gruffydd
i'w wlad fabwysiedig lywodraeth rymus a nodweddwyd gan wrthwynebiad i'r
Daniaid
. I raddau gellir priodoli ei hawl i ymyrryd yn helyntion
Deheubarth
i'r ffaith i'w dad lwyddo i gipio'r awdurdod yno
rhwng 1023 a 33
. Yn ychwanegol yr oedd
Gruffydd
eisoes yn
frenin
ym
Morgannwg
— ar
Wynllwg
mae'n debyg — a bu gan ei ddisgynyddion fesur o awdurdod yno hyd
1270
.
Llyfryddiaeth:
-
A History of Wales
, ii, 361-4, table 771;
-
Trafodion Anrhydeddus Gymdeithas y
Cymmrodorion
,
1899-1900
,
et seq.
Awdur:
Yr Athro Thomas Jones Pierce, M.A., F.S.A., (1905-1964),
Aberystwyth
