Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



GRIFFITH , WILLIAM JOHN ( 1875 - 1931 ), awdur Storïau'r Henllys Fawr ;

g. ym Mwlan , Aberffraw , Môn , 15 Medi 1875 , mab Thomas Lewis Griffith , amaethwr a phrisiwr tir , a Margaret Griffith , Bwlan . Aeth y teulu i fyw i fferm Cefn Coch , Llansadwrn , ger Biwmares , ac yno y bu W. J. Griffith yn byw nes bod yn 24 mlwydd oed. Addysgwyd ef yn ysgol Llansadwrn , ac ysgol ramadeg Biwmares ; enillodd ysgoloriaeth amaethyddol i Goleg y Brifysgol , Bangor , a chymerodd y cwrs byr yno. Symudodd y tad i'w hen gartref, Henllys Fawr , Aberffraw , gan adael W. J. Griffith i ofalu am Gefn Coch , ond ymhen rhyw dair blynedd symudodd yntau i'r Henllys Fawr , lle bu'n byw weddill ei oes. Ymunodd â'r fyddin yn 1914 , a rhyddhawyd ef yn 1916 , ar farwolaeth ei dad, i ofalu am y fferm. Yr oedd yn amaethwr medrus. Bu f. 7 Hydref 1931 . Ni bu yn briod. Dechreuodd ysgrifennu dramodau byrion at wasanaeth cwmnïau lleol yn weddol gynnar ond ni ddaeth i amlygrwydd nes i'w storïau byr, hynod ddigrif, ymddangos yn Y Genedl Gymreig . Enillodd wobr eisteddfod Y Genedl gyda'i stori, ‘ Eos y Pentan ,’ yn 1924 . Ymhen y flwyddyn cyhoeddwyd ei ‘ Yr Hen Siandri ’ yn yr un papur, ac o hynny ymlaen yr oedd ei le yn sicr. Ysgrifennodd bum stori arall i'r Genedl , ac amryw ysgrifau. Yn 1938 cyhoeddwyd y storïau yn llyfr, wedi eu golygu gan T. Rowland Hughes , dan y teitl Storïau'r Henllys Fawr ( Gwasg Aberystwyth ). Yr oedd ei hiwmor yn ogleisiol, ond nid digrifwch yn unig sydd yn ei waith. Ceir yn y storiau awyrgylch bywyd gwlad a sylfaen o athroniaeth a sylwadaeth y gwladwr.

Ffynonellau:

  • Adnabyddiaeth bersonol a gwybodaeth a gafwyd gan ei chwaer, Mrs. Prys Owen .

Awdur:

Edward Morgan Humphreys, O.B.E., M.A., (1882-1955), Caernarfon

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54