Llyfrgell Genedlaethol Cymru :: Y Bywgraffiadur Cymreig

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

EVANS , THOMAS , neu THOMAS ab IFAN ( fl. 1596-1633 ), bardd a chopïydd llawysgrifau . Fel Thomas Evans , Hendreforfudd , yr adweinir ef. Trefddegwm yn hen blwyf Corwen yw Hendreforfudd , ond yn awr gorwedd ym mhlwyf eglwysig Llansantffraid Glyn Dyfrdwy . Mab oedd ef i Ifan ap Sion ap Robert Amhadog ap Siencyn ap Gruffudd ap Bleddyn a Lowri ferch Gruffudd ab Ifan ap Dafydd Ddu ap Tudur ab Ifan ap Llywelyn ap Gruffudd ap Maredudd ap Llywelyn ap Ynyr . Ni wyddys fan na phryd ei eni na'i farw, ond yr oedd yn copïo llawysgrifau ac yn prydyddu o 1596 i 1633 . Ymddengys ei fod yn grefftwr ac iddo gael anaf a'i gadawodd yn gloff . Gallai wneuthur deial a bwa crwth . Yr oedd yn byw mewn tŷ a elwid yr Erw Gau , ac adeiladodd simnai gerrig yno yn 1615 . Claddwyd ei frodyr, Robert ab Ifan a Rhys ab Ifan , yn Llansantffraid Glyn Dyfrdwy , y cyntaf 26 Ebrill 1618 , a'r ail 28 Ebrill 1630 . Yr oedd ganddo hefyd frawd o'r enw Sion ab Ifan . Canodd farwnad Simwnt Fychan yn 1606 , gan ei alw yn ewythr ac yn athro . Daeth llawysgrifau Roger Morus , Coed-y-talwrn , yn eiddo iddo cyn 1607 (e.e. llsgrau. Llanst. 34 , Most. 135 , ac N.L.W. 1553 ). Y gwaith cynharaf ganddo ef ei hun yw calendr a manion astronomaidd a gopïodd yn 1596 ( Pen. 187 ). Yn ei lawysgrifau o waith y beirdd ceir cywyddau ac englynion ganddo ef ei hun, ac y mae ei waith wedi ei ddyddio yn weddol gyson ganddo. Ysgrifennwyd llsgr. Caerdydd 12 rhwng 1600 a 1616 , N.L.W. 1553 (sy'n cynnwys llawer o'i waith) rhwng 1604 a 1633 , N.L.W. 253 (sydd hefyd yn cynnwys darn o'r Llyfr Plygain prin, 1618 ) rhwng y flwyddyn honno a 1622 . Ysgrifennodd N.L.W. 1554 , sy'n cynnwys casgliad sylweddol o achau, rhwng 1631 a 1633 . Yn Llanst. 34 ychwanegodd, yn 1628 , Fuchedd S. Margred at gasgliad Roger Morus o Fucheddau'r Saint . Efe oedd perchen Pen. 157 , sy'n cynnwys gramadegau, ac ychwanegodd nodiadau ynddi. Yr oedd yn englynwr toreithiog ond nid oedd ei chwaeth bob amser yn uchel. Yr oedd ganddo o leiaf un mab, Griffith Thomas .

Llyfryddiaeth:

Gwybodaeth a grynhowyd o'r llsgrau. a nodwyd.

Awdur:

Evan David Jones, F.S.A., (1903-87), Aberystwyth

Atodiadau a chywiriadau:

EVANS , THOMAS , neu Thomas ab Ifan ( Bywg. , 238a). Llinell wedi ei gadael allan, darllener — Lowri ferch Gruffudd ab Ifan ap Dafydd Ddu ap Tudur ab Ifan ap Llywelyn ap Gruffudd ap Maredudd ap Llywelyn ap Ynyr .