EVANS
,
DANIEL
(‘
Eos Dâr
’;
1846
-
1915
),
cerddor
;
g. mewn bwthyn to gwellt o'r enw
Tŷ Coch
, ger
Cyffordd Caerfyrddin
, mab
Dafydd
ac
Esther
Evans
. Symudodd y teulu i fyw i
Aberdâr
, a dechreuodd y mab yn 8 oed
weithio yn y lofa
.
Argraffydd
yn swyddfa'r
Gwron
a
Seren Gomer
ydoedd y tad, a magwyd y mab yng nghwmni
‘
Llew Llwyfo
’
ac eraill o enwogion y swyddfa. Yn 11 oed ymunodd â chôr
‘
Llew Llwyfo
’
a oedd yn perfformio ‘
Storm Tiberias
’ (
‘
Tanymarian
’
), ac yn ddiweddarach aeth yn aelod o ‘
Gôr Caradog
.’ Dewiswyd ef yn
arweinydd
y
Glee Society
,
Aberdâr
, a enillodd amryw wybrwyon. Yn
1876
symudodd i'r
Maerdy
,
Rhondda Fach
, yn
beiriannydd codi glo o'r lofa
. Penodwyd ef yn
arweinydd y canu
yng
nghapel Annibynnol Siloa
, a rhoddodd berfformiadau o amryw gantawdau gyda'r côr. Bu'n
arweinydd
côr meibion Rhondda Fach
hefyd. Yr oedd yn
ddatganwr
da, a gelwid am ei wasanaeth ym mherfformiadau'r clasuron. Yr oedd yn
ganwr rhagorol gyda'r tannau
, a bu'n gwasnaethu
Gorsedd Beirdd Ynys Prydain
fel
datganwr
, ac yn
beirniadu yn yr eisteddfod genedlaethol
. Traddododd ei ddarlithiau — ‘
Noson gyda'r Tannau
’ a ‘
Canu gyda'r Tannau
’ — ar hyd a lled
y Deheudir
. Bu f.
17 Mawrth 1915
a chladdwyd ef ym mynwent
Maerdy
.
Llyfryddiaeth:
-
Y Cerddor
,
Hydref 1909
,
Ebrill 1915
.
Awdur:
Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn
