Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



EDWARDS , JOSEPH ( 1814 - 1882 ), cerflunydd ,

mab i James Edwards , saer cerrig , o Ynysgau , Merthyr Tydfil . Ganed ef 5 Mawrth 1814 ac anfonwyd ef i ysgol a gedwid gan J. B. Evans , gweinidog capel Ynysgau , ac yn ddiweddarach i ysgol George Williams ac i ddosbarth nos a gynhelid gan David Williams . Hoffai arlunio a cherflunio pan yn blentyn, ac yr oedd eisoes wedi cerfio carreg fedd addurniadol ym mynwent Merthyr cyn iddo, yn 17 oed, weled y casgliad o gerfluniaeth ym Margam . Ysbrydolwyd ef gan yr hyn a welodd, ac yn fuan ar ôl hynny cafodd waith gyda gwneuthurwr cerrig bedd yn Abertawe . Er ei godi'n ben ar ei gyd-weithwyr yno aeth adre'n ôl i Ferthyr ymhen dwy flynedd ac yna, yn 1835 , aeth i Lundain a chanddo lythyr yn ei gyflwyno i William Behnes y cerflunydd .

Bu Joseph Edwards yn gweithio yn arlunfa Behnes am beth amser, ac ym mis Rhagfyr 1835 derbyniwyd ef yn efrydydd yn Ysgol Academi Frenhinol y Celfyddydau . Yno enillodd fedalau arian yr academi am gynlluniau seiliedig ar hynafiaethau — yn 1838 ac eilwaith yn 1839 . Daeth llawer o archebau i'w ran ar ôl hyn, ac yn ychwanegol at nifer o weithiau damhegol gwnaeth hefyd nifer mawr o gofgolofnau ac o benddelwau.

Ymysg rhai o'i weithiau damhegol pwysicaf ceir ei ddarnau mawr — ' Y Breuddwyd Olaf ,’ ‘ Crefydd yn cysuro Cyfiawnder ,’ cofgolofn i Syr Bernard Bosanquet yn eglwys Dingestow yn sir Fynwy , a ‘ Crefydd ,’ sef gwaith a ddangoswyd yn yr arddangosfa ryngwladol yn 1862 . Saif yr olaf yn awr ym mynwent Cefn ger Merthyr a cheir copi o'r gofgolofn ym mynwent Highgate . Bu Edwards am beth amser yn gweithio i'r cerflunydd Macdowell a cheir ôl ei law ar amryw o'i weithiau adnabyddus ef.

Y mae nifer mawr o gofgolofnau a phenddelwau o'i waith i'w gweled yn eglwysi a mynwentydd Cymru , yn Abaty Westminster , ac yn neuadd tref Merthyr ymysg lleoedd eraill. Gwnaeth nifer o benddelwau o aelodau o'r teuluoedd amlycaf yn Ne Cymru , sef teuluoedd Beaufort , Guest , Raglan , a Crawshay , a hefyd o nifer o Gymry enwog fel Ab Iolo ,’ Thomas Stephens , G. T. Clark , William Williams , aelod seneddol dros Coventry , ac Edith Wynne . Yn 1859 gofynnodd gweddw George Virtue , golygydd y cylchgrawn Art Journal , iddo wneud penddelw a chofgolofn i'w gwr. Edwards hefyd a gafodd yr anrhydedd o gynllunio medal Cymdeithas y Cymmrodorion yn 1880 . Derbyniwyd 70 o'i weithiau ar gyfer arddangosfeydd Academi Frenhinol y Celfyddydau rhwng 1838 a 1878 . Ar anogaeth G. F. Watts cynigiodd ei hun yn 1881 fel un o dderbynwyr y ‘ Turner Bequest ,’ gwerth £50 y flwyddyn. Bu f. 9 Ionawr 1882 .

Ffynonellau:

  • Wales, a National Magazine for the English speaking parts of Wales , ii-iii;
  • T. M. Rees , Welsh painters, engravers and sculptors, 1527–1911 , 1912 ;
  • Notable Welshmen (1700–1900) , 1908 ;
  • Graves , The Royal Academy of Arts , 1905–6 .

Awdur:

Megan Ellis, (1906-2001), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54