EDWARDS
,
ALFRED GEORGE
(
1848
-
1937
),
archesgob cyntaf Cymru
;
mab y
Parch.
William
Edwards
a
Louisa
ei wraig, a brawd
H. T.
Edwards
[q.v.]
; g. yn rheithordy
Llan-ym-mawddwy
,
Meirionnydd
,
2 Tachwedd 1848
. Bu am flwyddyn yn y
Sefydliad Addysgol Cymreig
,
Llanymddyfri
, ac yna'n ddisgybl preifat; derbyniwyd ef i
Brifysgol Rhydychen
yn aelod o
Goleg Iesu
,
Ionawr 1870
, a graddiodd yn
B.A.
â chlod yn y clasuron yn
1874
ac yn
M.A.
yn
1876
. Aeth yn
athro
i'w hen ysgol ac yn
1875
penodwyd ef yn
warden
yno; urddwyd ef yn
ddiacon
yn
1874
ac yn
offeiriad
yn
1875
. Yn
1885
daeth yn
ficer
Eglwys Bedr
,
Caerfyrddin
, ac yn
ysgrifennydd
i
William Basil
Jones
[q.v.]
,
esgob Tyddewi
. Yn
Chwefror 1889
enwyd ef yn
esgob Llanelwy
, a'i gysegru yn
Abaty Westminster
,
25 Mawrth
. Ar
1 Mehefin 1920
gorseddwyd ef yn
eglwys gadeiriol Llanelwy
yn
archesgob cyntaf Cymru
; ymddeolodd
Mehefin 1934
. Trwy ei oes safodd yn gadarn ac yn eofn dros hawliau'r
Eglwys Sefydledig
; bu'n wrthwynebydd ffyrnig i
Fesur Datgysylltu'r Eglwys
, a basiwyd yn
1914
, ond drwy ei fedr a'i graffter llwyddodd i sicrhau lleddfu cryn dipyn ar y telerau a geir yn
Neddf
1919
. Ysgrifennodd
Landmarks in the History of the Welsh Church
(
1912
) a chyhoeddodd gyfrol o'i atgofion yn
1927
. Dyry'r llyfr hwn ddarlun diddorol o fywyd gwledig
Cymru
yn y
19eg g.
Derbyniodd er anrhydedd raddau
LL.D. (Cymru)
,
1920
,
D.C.L. (Rhydychen)
, a
LL.D. (Caergrawnt)
, ac yn
1920
gwnaethpwyd ef yn
gymrawd anrhydeddus
o
Goleg Iesu
,
Rhydychen
. Priododd yn gyntaf,
1875
,
Caroline
(bu hi f.
1884
), merch
Edward
Edwards
,
Llangollen
, a bu iddynt ddau fab a dwy ferch; yn ail,
1886
,
Mary
Laidley
(bu hi f.
1912
), merch
W. J.
Garland
o
Lisbon
, a bu iddynt fab a merch; yn drydydd,
1917
,
Margaret
, merch y
canon
J. R.
Armistead
, o
Sandbach
,
sir Gaerlleon
. Bu f.
22 Gorffennaf 1937
, a'i gladdu yn
Llanelwy
.
Llyfryddiaeth:
-
A. G. Edwards
,
Memories
, Llundain, 1927
,
1927
;
-
G. G. Lerry
,
Alfred George Edwards, Archbishop of Wales,
etc
, Croesoswallt, 1940
,
1940
;
-
Foster
,
Alumni Oxonienses
Awdur:
Thomas Iorwerth Ellis, M.A., (1899-1970), Aberystwyth
