Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



NEST ( fl. 1120 ), tywysoges yn Neheubarth .

Merch Rhys ap Tewdwr Fawr a Gwladus , ferch Rhiwallon ap Cynfyn . Tua'r flwyddyn 1100 priododd Gerald o Benfro , a bu o leiaf dri mab o'r uniad — William , Maurice , a David Fitzgerald — ynghyd â merch, Angharad , gwraig William de Manorbier a mam Gerallt Gymro . Y mae'n amlwg ei bod yn wraig nodedig o brydweddol a swynol; bu'n ordderch i amryw. Enillodd iddi ei hun enwogrwydd (neu, o'r hyn lleiaf, amlygrwydd) fel ‘ Helen [ Troea ] Cymru ,’ oblegid ei chymryd ymaith trwy drais mewn modd rhamantus, a hynny bron ym mhresenoldeb ei gŵr, gan Owain ap Cadwgan yn 1109 . Ymysg ei llu o blant yr oedd Robert Fitzstephen a Henry ‘ filius regis ,’ mab y brenin Harri I . Ni wyddys pa bryd y bu farw, eithr bu fyw am gryn amser ar ôl y flwyddyn 1136 .

Yr oedd merched eraill o'r un enw ond yn llai enwog na'r Nest uchod: Nest , ferch Gruffydd ap Llywelyn , Nest , wraig Bernard Neumarch , a Nest , ferch Gruffydd ap Rhys .

Ffynonellau:

  • A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest ;
  • Oxford Dictionary of National Biography ;
  • Giraldi Cambrensis Opera , Rolls Series, 1861–91

Awdur:

Yr Athro Thomas Jones Pierce, M.A., F.S.A., (1905-1964), Aberystwyth

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54