DAVIES
,
DAVID STEPHEN
(
1841
-
1898
),
pregethwr, dirwestwr, llenor, a gwladfawr
;
g. yn
Brynffynnon
,
Plasmarl
,
Abertawe
,
14 Chwefror 1841
, mab i
John
Davies
[q.v.]
,
gweinidog
Mynydd-bach
,
Llangyfelach
. Ar farwolaeth ei dad wrth ei waith fel
arolygydd glofa
yn
1854
, gorfu i'r bachgen adael ei ysgol a mynd i
weithio ar agerbeiriant
yn
Aberdâr
. Oherwydd y streic, ymfudodd i'r
Unol Daleithiau
yn
1857
. Dechreuodd
bregethu
yn
Holidaysburg
, addysgwyd ef yn y
Wyoming Seminary
,
Kingston
, a'r
Western Theological Seminary
,
Allegany
, a chafodd ei ordeinio yn weinidog
Emmett
ac
Ixonia
yn
1862
; priododd
Miss
G.
Stephens
,
Wisconsin
, yr un flwyddyn. Symudodd i
Dentor
yn
1864
, yna i
Centreville
, ac i
Efrog Newydd
yn
1872
.
Ffurfiodd gwmni ymfudol
a phrynwyd y llong
Rush
a'i hanfon gyda 29 o ymfudwyr i'r
Wladfa
ym
Mhatagonia
, ond aeth y rheini ar chŵal yn
Montevideo
. Casglodd fintai arall yn cynnwys 42 o ymfudwyr, ac yntau yn eu plith, yn berchenogion y llong
Electric Spark
o 200 tunnell, a'r llwyth o 250 o dunelli ac yn cynnwys offer amaethu; ond aeth y llong yn ddrylliau ar draeth
Brazil
, collwyd y llwyth, a thrwy fawr drafferth y cyrhaeddodd yr ymfudwyr i'r
Wladfa
mewn tlodi. Aeth y sôn eu bod wedi boddi i'r
Unol Daleithiau
, a thraddodwyd pregeth goffa a chyhoeddwyd ysgrifau coffa yno er cof am
D. S.
Davies
. Ymhen pedwar mis dychwelodd o'r
Wladfa
i
Gymru
, a derbyniodd wahoddiad i fugeilio
Ebeneser
,
Bangor
, yn
1875
fel olynydd i
Robert
Thomas
(‘
ap Vychan
’)
. Aeth i gyrchu ei deulu o
Efrog Newydd
, a threfnodd yno i long arall, y
Lucerne
, fynd allan i'r
Wladfa
, ond ni bu llwyddiant i'w mordaith hithau ychwaith. Symudodd i fugeilio
eglwys Union Street
,
Caerfyrddin
, yn
1886
, a bu yno hyd ei farwolaeth ar
29 Hydref 1898
. Bu'n
olygydd
Y Celt
, a chyhoeddodd rai llyfrau, sef
Llawfer
,
Ystyr Bedydd
,
Adroddiad
(
1875
) yn cynnwys manylion am y
Wladfa
i ddenu ymfudwyr,
Y Cymro: Llawlyfr y Wladfa
(
1881
), ac
Atodiad i'r Cymro
(
1882
).
Llyfryddiaeth:
-
Llawysgrifau Llyfrgell Genedlaethol
Cymru
2381-2407, 4611-9;
-
R. Bryn Williams
,
Cymry Patagonia
, Aberystwyth,
1942
a
Rhyddiaith y Wladfa
, Dinbych Gwasg Gee,
1949
;.
Awdur:
Y Parch. Richard Bryn Williams, M.A., (1902-81), Rhuthyn /
Aberystwyth
