DAVIES
,
EDWARD
(‘
Iolo Trefaldwyn
’;
1819
-
1887
),
eisteddfodwr a bardd
;
g. ym
Moel-y-frochas
, yn ymyl
Llanfyllin
. Ei rieni oedd yr aelodau cyntaf ymysg y
Methodistiaid Calfinaidd
yn
Rhos-y-brithdir
. Cafodd ychydig addysg yn ysgol
Morris
Davies
,
Llanfyllin
, ond gorfu iddo ddychwelyd adref i
weithio ar y tir
. Yn fuan gadawodd y fferm a mynd i weithio i
chwarel Llangynog
, ac oddi yno i
waith plwm Rhyd-y-mwyn
. Bu am ysbaid yn
Lerpwl
, yn
gwerthu glo
, eithr nid oedd dim llwyddiant ar ei fasnach. Wedi hyn ymsefydlodd yn
Wrecsam
, gan deithio'r wlad i
gasglu archebau dros gyhoeddwyr llyfrau
o'r
Alban
. Dilynai'r eisteddfod yn ffyddlon. Cystadlai'n barhaus, yn rhy aml i gynhyrchu dim o wir werth. Enillodd
gadair
eisteddfod y Gordofigion, Lerpwl
, yn
1870
, am ei bryddest, ‘
Goleuni
.’ Gelwid arno'n aml i
feirniadu llên
ac
adrodd
a
chanu penillion
mewn eisteddfodau lleol a chyfarfodydd cystadleuol. Ychydig cyn ei farw cyhoeddodd
Caneuon Iolo Trefaldwyn
. Yr oedd yn
englynwr
medrus ac yn un o'r rhai gorau am
lunio beddargraff
. Bu'n
godwr canu
yng
nghapel Seion
,
Wrecsam
, am 21 mlynedd. Bu f.
4 Ionawr 1887
, a chladdwyd ef ym mynwent newydd
Wrecsam
.
Llyfryddiaeth:
-
R. Williams
,
Montgomeryshire Worthies
, ail arg.,
1894
, 36;
-
Cymru
, iii. 269;
-
Bye–Gones, relating to Wales and the Border
Counties
,
1887
.
Awdur:
Dr Enid Pierce Roberts, M.A., D.Litt., Bangor
