Er mai teyrnasiad di-ddigwyddiad a gafodd, daeth Cadwaladr yn ŵr pwysig yng ngolwg beirdd a barddas oesoedd diweddarach. Er enghraifft, ym ‘ Mhroffwydoliaeth Myrddin ,’ fel y'i ceir gan Sieffre o Fynwy , rhagfynegir y bydd i Gadwaladr alw ar Gynan i ddyfod yn ôl a gwneud cyfamod ag Alban ( Ysgotland ). Y mae'r gred neu'r broffwydoliaeth y dychwelai Cadwaladr i arwain cenedl y Cymry i fuddugoliaeth ar y Saeson yn beth cyffredin iawn yn y ‘cywyddau brud,’ y llu caniadau hynny mewn iaith aneglur braidd lle y celai'r beirdd eu cymhellion i ymladd dros annibyniaeth Cymru . Mynnai Harri VII ei fod yn disgyn o'r arwr poblogaidd hwn yn yr eilfed-radd-ar-hugain ( Wynne , 336), ac yr oedd arwydd draig goch Cadwaladr ar un o'r tair baner a gyflwynodd ef i eglwys S. Paul , Llundain , yn 1485 . Eithr fe geir Cadwaladr yn cael ei ddynodi mewn modd cwbl wahanol hefyd — Cadwaladr Fendigaid , nawddsant Llangadwaladr ym Môn , Llangadwaladr yn sir Ddinbych , a Bishton ( Llangadwaladr gynt) yn sir Fynwy . Yn fersiwn hynaf Achau'r Saint dywedir fod y sant yn fab Iago ap Beli ( Br. SS. , iv, 369), h.y. hen-ewythr y tywysog — y mae'n bosibl fod dau aelod o'r un teulu wedi cael eu cymysgu. Rhydd Sieffre o Fynwy ei fersiwn ef ei hun o weithrediadau Cadwaladr , gan orffen trwy ychwanegu at ei stori y manylion a rydd Beda am farwolaeth Cadwalla Wessex .
Syr John Edward Lloyd, D.Litt., F.B.A., F.S.A. (1861-1947), Bangor