BEYNON
,
ROSSER
(‘
Asaph Glan Tâf
’;
1811
-
1876
),
cerddor
;
g. yng
Nglyn Eithinog
,
Glyn Nedd
,
Morgannwg
, mab
John
ac
Elizabeth
Beynon
. Yn
1815
symudodd y tad a'r fam a saith o blant i fyw i
Merthyr Tydfil
. Cafodd
Rosser
ychydig addysg yn ysgol
George
Williams
, ond aeth i
weithio i'r gwaith haearn
yn 8 oed, a dringodd i fod yn
is-oruchwyliwr
yno. Dechreuodd
ymddiddori mewn cerddoriaeth
yn ieuanc, a thrwy lafurio yn galed i'w ddiwyllio ei hunan daeth yn
gerddor
da. Yn
1835
penodwyd ef yn
arweinydd y canu
yng
nghapel Annibynwyr Soar
,
Merthyr
. Casglodd y bobl ieuainc at ei gilydd, a
sefydlodd ddosbarth i ddysgu cerddoriaeth
, a darnau cerddorol a thonau newydd. Ystyrid ef yn
arweinydd canu
rhagorol, a llafuriodd yn ddyfal i wella a choethi canu cynulleidfaol. Yn
1836
ysgrifennodd ‘
Sylwadau Perioriaethol
’ i'r
Diwygiwr
, ac wedi hynny amryw ysgrifau eraill ar gerddoriaeth. Efe hefyd oedd
golygydd y tonau
yn y cylchgrawn. Yn
1845
dug allan Rhan I casgliad o donau ac anthemau, dan yr enw
Telyn Seion
, a'r holl rannau yn un llyfr yn
1848
. Ceir yn y casgliad 20 o donau o'i waith, ac ynddo am y tro cyntaf yr ymddangosodd y tonau ‘
Eifionydd
’ a ‘
Groeswen
’ o waith
John Ambrose
Lloyd
. Dyma'r casgliad cyntaf y ceir rhifnodau amser y metronom wrth y
gerddoriaeth. Perfformiodd amryw o weithiau cyflawn gyda'i gôr. Yr oedd yn
feirniad
craff a chymeradwy, a bu'n gwasanaethu yn eisteddfodau
De a Gogledd Cymru
. Bu f.
3 Ionawr 1876
, a chladdwyd ef ym
mynwent gyhoeddus Cefn
,
Merthyr Tydfil
.
Llyfryddiaeth:
-
Y Diwygiwr
,
1850
;
-
Y Cerddor
, Hydref
1891
;
-
Y Geninen
,
1887
, 63;
-
Rhestr gyda nodiadau byrion, o Enwogion
Cymreig o 1700 i 1900
, Cymdeithas yr Eisteddfod
Genedlaethol, 1908
.
Awdur:
Robert David Griffith, M.A., (1877-1958), Hen Golwyn
