Y Bywgraffiadur Cymreig


A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z



AFAN (yn gynnar yn y 6ed g. ), nawdd-sant .

Fe'i disgrifir fel mab Cedig ap Ceredig ap Cunedda Wledig ac fe'i cysylltir, o dan yr enw ‘ Afan Buellt ,’ â chantref Buellt yng nghanolbarth Cymru . Yma ceir dwy o'i eglwysi, sef Llanafan Fawr a Llanafan Fach ; ceir y drydedd Llanafan yn nyffryn Ystwyth . Ceir arysgrif yn perthyn tua'r flwyddyn 1300 yn Llanafan Fawr yn darllen fel hyn: ‘Hic iacet sanctus Avanus Episcopus.’ Barnwyd oddi wrth hon ei fod yn ben ar esgobaeth yn y parthau hyn, eithr yn ei oes ef golygai'r teitl safle neu radd yn hytrach na thiriogaeth. Hydref 16 (neu 17) ydyw ei ddydd gŵyl, ac o'r Lladin Amandus ’ y deillia ei enw.

Ffynonellau:

  • The Lives of the British Saints , i, 114-5.

Awdur:

Syr John Edward Lloyd, D.Litt., F.B.A., F.S.A. (1861-1947), Bangor

Blwyddyn Cyhoeddi: 1953-54